بسم الله الرحمن الرحیم
(بررسی مختصری در خصوص ثواب سیراب ساختن تشنگان)
در فرهنگ اسلامی انجام برخی امورِ به ظاهر پیش پا افتاده، از آنچنان اجر و ثوابی برخوردار است که با محاسبات مادی و ظاهری قابل فهم و اندازه سنجی نیست.
بین کارهای حسنه ی فراوانی که در تعالیم دینی سفارش شده، می توان مورد خاصی را یافت که نه تنها انجام آن برای هر کسی در هر شرایطی ممکن است، بلکه از آن جهت حائز اهمیت فراوان و بی نظیر است که هم خداوند متعال هم بندگان برگزیده و ممتاز او، خود عهده دار این کار شایسته بوده اند.
"آب دادن" و سیراب ساختن تشنگان، برترین کاری است که هرکس با انجام آن می تواند به بالاترین اجر و پاداش نائل آید چه اینکه خداوند متعادل، خود مقام سقایت و آبرسانی را برای خویش برگزیده و رسما آن را اعلام کرده است. قرآن کریم در این خصوص می فرماید: " وسقاهم ربهم شرابا طهورا" 21 / انسان
امام علی علیه السلام نیز به عنوان برترین بندگان خدا، به سقایت شهرت فراوان دارد چه اینکه در برهه های خاص، تشنگان را سیراب ساخته و از آن مهمتر در بهشت موعود، ساقی چشمه سار بی پایان کوثر است.(1)
حضرت ابوالفضل العباس(س) که نام بلندش با عاشورای حسینی(ع) گره خورده است نیز در میان ده ها منقبت و خصوصیت برتر و معصومانه، مقام سقایت و آبرسانی را برای خود برگزیده و به آن مشهور گشته است. آنچنان که حماسه عظیم و انسان ساز کربلا بی نام او رقم نخورد و باقی نماند و سقایی تشنگان دشت بلا، افتخار ابدی او گشت.
آری به استناد آیات و روایات فراوانی، آب دادن به تشنگان و سیراب ساختن، برترین عملی است که می تواند انسان را به اوج برساند؛ خداگونه سازد، علی وارد نماید و همگام با ساقی تشنه کام کربلا، به مقام سقایت نائل کند.
ناگفته نماند سنت نسلهای پیشین که در هر کوی و برزن، سقاخانه و منبعی برای سیراب کردن رهگذران تشنه لب، مهیا کرده بودند، ریشه در همین عقیده ناب و آسمانی داشته است که اگر چه هنوز در گوشه و کنار شهرها و روستاها دیده می شود اما می بایست بر احیای آن همت گماشت.
سیراب ساختن تشنگان، گناهان را می آمرزد و آسایش در روز قیامت را به ارمغان آورده و بهشت را بر آبرسان واجب می کند. در ادامه برخی احادیث و روایات وارده در اهمیت آب دادن به تشنگان از نظر می گذرد؛ باشد که ما نیز در زمره آبرسانان و سیراب کنندگان باشیم، حتی با رساندن جرعه ای آب به کام تشنگان. ان شاء الله
قال رسول الله صلى الله علیه و آله و سلّم :مَنْ سَقَاهُ(مؤمنا) شَرْبَةً مِنْ مَاءٍ سَقَاهُ اَللَّهُ مِنَ اَلرَّحِیقِ اَلْمَخْتُومِ / بحار الانوار ج 74 ص 120
پیامبر خدا صلى الله علیه و آله و سلّم فرمود : هر کس مؤمنی را جرعه آب بنوشاند خداوند او را از نوشیدنی های بهشتی بنوشاند.
قال رسول الله عنه صلى الله علیه و آله و سلّم :إذا کَثُرَت ذُنوبُکَ فاسْقِالماءَ عَلَى الماءِ . / کنز العمّال : 16377
منتخب میزان الحکمة : 274
پیامبر خدا صلى الله علیه و آله و سلّم فرمود :هرگاه گناهانت زیاد شد پشت سر هم آب (به تشنگان) بنوشان .
قال علی بن الحسین زینُ العابدینَ علیهالسلام :مَن سَقى مُؤمنا مِن ظَمَأٍ سَقاهُ اللّهُ مِنَ الرَّحیقِ الَمختوم/ الکافی : 2 / 201 / 5 و منتخب میزان الحکمة : 274
امام سجّاد علیهالسلام :هرکه مؤمن تشنهاى را آب دهد خداوند او را از نوشیدنی بهشتى بنوشاند.
قال الباقر علیهالسلام :إنّ أوَّلَ ما یُبدَأُ بهِ یَومَ القِیامَةِ صَدَقةُ الماءِ . / بحار الأنوار : 96 / 173 / 13 و منتخب میزان الحکمة : 274
امام باقر علیهالسلام :نخستین چیزى که در روز قیامت به آن رسیدگى مىشود (ثواب) بخشیدن آب (دادن به تشنه) است.
قال اَلْبَاقِرِ علیه السلام : أَنَّ اَللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى یُحِبُّ إِبْرَادَ اَلْکَبِدِ الحراء اَلْحَرَّى وَ مَنْ سَقَى کَبِداً حراء حَرَّى مِنْ بَهِیمَةٍ وَ غَیْرِهَا أَظَلَّهُ اَللَّهُ فِی عَرْشِهِ یَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلاَّ ظِلُّهُ./ بحار الانوار ج 93 ص 170
امام باقر علیه السلام فرمود: بدرستیکه خداوند متعال دوست دارد خنک ساختن جگر پرحرارت را و هرکس جگر پرحرارت تشنه ای را سیراب سازد حتی از حیوانات و دیگر موجودات، در قیامت که سایه ای وجود ندارد، او در زیر سایه عرش خویش محفوظ می دارد.
عَنْ أَبِی عَبْدِ اَللَّهِ (جعفرالصادق)ع قَالَ: أَرْبَعٌ مَنْ أَتَى بِوَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ دَخَلَ اَلْجَنَّةَ مَنْ سَقَى هَامَّةً ظَامِئَةً أَوْ أَشْبَعَ کَبِداً جَائِعَةً أَوْ کَسَا جِلْدَةً عَارِیَةً أَوْ أَعْتَقَ رَقَبَةً عَانِیَةً./ بحارالانوار ج 71 ص 360
امام صادق علیه السلام فرمود: 4 کار است که حتی اگر یکی از آنها را انجام دهی به بهشت راه خواهی یافت؛ سیراب ساختن تشنه کام یا سیر کردن شکم گرسنه یا پوشاندن بی لباس یا آزاد کردن دربند.
قال الرضا علیه السلام: مَنْ سَقَى مُؤْمِناً مِنْ ظَمَإٍ سَقَاهُ اَللَّهُ مِنَ اَلرَّحِیقِ اَلْمَخْتُومِ / بحارالانوار ج 71 ص 233
امام رضا علیه السلام فرمود: هر کس مومن تشنه ای را سیراب کند خداوند متعال او را از نوشیدنی بهشتی می نوشاند.
-------------------------------------------------------------------------------
1-بشارة المصطفى عَنِ اِبْنِ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا اَلنَّبِیُّ ص وَ هُوَ اَلصَّادِقُ اَلْمُصَدَّقُ قَالَ إِذَا کَانَ یَوْمُ اَلْقِیَامَةِ وَ جَمَعَ اَللَّهُ اَلْأَوَّلِینَ وَ اَلْآخِرِینَ نَادَى مُنَادٍ بِصَوْتٍ یَسْمَعُ بِهِ اَلْبَعِیدُ کَمَا یَسْمَعُ بِهِ اَلْقَرِیبُ أَیْنَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ أَیْنَ عَلِیٌّ اَلرِّضَا فَیُؤْتَى بِعَلِیٍّ اَلرِّضَا فَیُحَاسِبُهُ حِسَاباً یَسِیراً وَ یُکْسَى حُلَّتَانِ خَضْرَاوَانِ وَ یُعْطَى عَصَاهُ مِنَ اَلشَّجَرَةِ وَ هِیَ شَجَرَةُ طُوبَى فَیُقَالُ لَهُ قِفْ عَلَى اَلْحَوْضِ فَاسْقِ مَنْ شِئْتَ وَ اِمْنَعْ مَنْ شِئْتَ.
عبدلله بن عمر گوید: پیامبر اکرم (ص) براى ما این چنین حدیث فرمود: وقتى در روز قیامت خداوند اولین و آخرین را گرد آورد ندا دهنده اى که دور و نزدیک صدایش را مى شنوند گوید: على بن ابى طالب (ع) کجاست، على مرتضى کجاست. در این حال على (ع) را مى آورند و حساب آسانى از او به عمل مى آورند و دو حله سبز به او مى پوشانند و از درخت طوبا عصایى به او مى دهند و به او گفته مى شود بر سر حوض بایست و هر که را خواهى سیراب و هر که را خواهى ممنوع کن./ بحار الانوار ج 8 ص 25