تالیفات

بسم الله الرحمن الرحیم

هنگامی گه ولی خدا را ظالمانه می کشند و خانواده اش را به اسارت می برند؛ زمانه ای که مسلمانان، خلافت و سلطنت فاسقان را برتافته و تمسک به ظواهر دینی ، گم شدن راه هدایت را در نظرشان هیچ جلوه داده است؛ آیا جز گریه بر این امّت گمراه کاری می توان کرد؟!
گریستن بر دنیاخواهانِ دین فروش، گرچه لازم است اما کافی نیست؛ این جماعت حق ناشناس پست، با اینکه خود نمی فهمند، محتاج اشکی هستند که بر دلهای سنگ شان نفوذ کند و با چکیدن بر صورتهای سیاه شان، شاید از خواب غفلت بیدارشان کند.
باقیمانده برگزیدگان خدا پس از واقعه عظیم عاشورا، بی شک رسالتی سخت تر از دیگر جانشینان پیامبر اسلام بر عهده داشت. او ولی خدا و هدایتگر امت است و می بایست مردمانی را راهنما شود که ساکتان بر کشته شدن پدرش بوده اند. رسالت او بیدار کردن دلهای خفته و بازسازی ساختار شکوهمندی است که با حرام خواری مردمان غلفت زده، از هم پاشیده است و جز سه چهار نفری غریب و گمنام(1)، کسی در راه مستقیم حق نمانده است.

امام علی بن الحسین(ع) ملقب به سجاد، زین العابدین و ذوالثفنات(2) ، بنابر اختلاف روایات در یکی از سالهای 36، 37 یا 38 هجری در 5 شعبان یا یکی از روزهای جمادی الاولی یا جمادی الثانی،  از امام حسین بن علی بن ابی طالب، سومین جانشین نبی مکرم اسلام(ص) و مادری پاکدامن و برگزیده به دنیا آمد. نام مبارک مادرش را شاه‌ زنان و شاه‌ جهان و شهربانو و شهربانویه و برخی دیگر غزاله و سلافه و خوله گفته‏اند و علی رغم وجود نقل های متعدد که ایشان را دختر یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی می دانند، در این باره اختلاف است. امام سجاد علیه السلام در هنگامه واقعه جانگداز عاشوراء، بنابر مشهور، 23 ساله بوده و به علت بیماری شدید از نبرد با یزیدیان باز ماند تا از این طریق چهارمین وصی پیامبر(ص) برای هدایت امت زنده و باقی بماند.

امام زین العابدین حداقل 35 سال پس از عاشورا به امامت پرداخت. گرچه بنابر نقل های تاریخی در یکی از سال های  92 تا 100 هجری و بنابر مشهور، در سال 95 هجری قمری در سن 57 سالگی به دست ولید بن عبدالملک یا هشام بن عبدالملک  از عوامل حکومت امویان مسموم و به شهادت رسید. در روز شهادت آن امام همام نیز اختلافات فراوانی وجود دارد و از روزهای 12 ، 18 ، 24 و بنابر مشهور 25 محرم الحرام به عنوان روزی که  جان به معبود سپرد، ذکر گردیده است.
دوران امامت علی بن الحسین(ع) با پراکندگی و ناهمخوانی گسترده و عجیب اسنادی که از آن عصر به دست رسیده، به سادگی قابل شناسایی و تحلیل نیست و جز کلیاتی از حرکات هدایتگرایانه ایشان به دست ما نرسیده است.
نخستین اقدام علنی سیاسی ایشان سخنرانی در مقابل عبیدالله بن زیاد و شخص یزید، در دفاع از حق اهل البیت و درستی راه شان بوده است و چند روز پس از اسارت با همراهی عمه بزرگوار خود حضرت زینب کبری سلام الله علیها، در ضمن روشنگری نسبت به  ظلم و فساد دستگاه بنی امیه، از فراموش شدن یاد و راه حسین(ع) جلوگیری کرده و قیام حسینی را ابدیت بخشیدند.
بی شک مهمترین اقدام امام(ع) اقامه عزا بر کشته کربلا و تذکر مکرر ظلم عظیم به راه حق و غصب خلافت از سوی فاسدترین خاندان و افراد، آن هم به شیوه حکیمانه و ماندگار بوده است.
زنده نگاه داشتن و ادامه حرکت حماسی، بزرگ، عمیق و انسانی و الهی امام حسین(ع) نه تنها از سنن و رسوم عادی و حرکتهای شخصی احساسی و زودگذر ساخته نبود بلکه محتاج ساختاری منسجم، خالص و پویای ماندگار بود تا بتواند رسالت عظیم زنده نگاه داشتن میراث کربلا در کنار بیدار ساختن جان های خفته و دریدن پرده ضخیم غفلت از حق و معنویت اصیل را بر دوش بگیرد.
گریه بر کشته اشکها(3) اگر چه در ظاهر امری از سر احساس و عواطف انسانی به نظر می آید اما در صورت برخورداری از عمق و راهبرد و به کار گرفته شدن برای ارتباط با معبود، به قوی ترین و موثرترین سلاح انسان تبدیل می گردد.
قرآن کریم در فرازی هدایتگر و جانفزا، راهکاری امیدوار کننده و نتیجه بخش برای ارتباط مستمر با خدا و معنویت مطلق، ارائه می دهد (4)و "دعا" را تنها راه بیداری، هوشیاری و بهره مندی از زندگی سعادتمند معرفی می کند و این اساس حرکت زندگی بخش امام سجاد علیه السلام در امور فردی و اجتماعی بود تا از این طریق، به شناساندن ظالمان و منحرفان پرداخته و همزمان قلوب مردمان شرکت جسته در کشتن بهترین بندگان خدا و وصی رسول الله را از زنگار غفلت و جهل و از خود بی خبری بزداید.
امام زین العادبین علیه السلام در حالیکه بر اثر خفقان شدید امویان از انجام هرگونه اقدام اجتماعی، اجتناب می ورزید تا اصل راه هدایت و نور آسمانی اهل بیت پیامبر محفوظ بماند، می بایست مردم را به آثار حرام خوری و دنیا زدگی و غفلت از خویشتن انسانی شان، رهنمون می گشت و با پاسداری از میراث بزرگ نبوت، هر کاری که به تضعیف قدرت و حکومت غاصبان منجر گشته و زمینه ای هرچند کم و کوچک برای به قدرت رسیدن صالحان را فراهم می ساخت، به انجام رساند. بر این اساس جز مواردی خاص و معدود که مواضعی سیاسی اتخاذ می کردند، همواره و عموما از راه موعظه و نهادینه سازی فرهنگ دعا و مناجات، به هدایت امت اسلامی مبادرت فرمود.
ماحصل تلاشهای 35 ساله امام(ع) مجموعه ای غنی، معرفت زا و غفلت زدا است که فراتر از اندیشه ها و اعمال، حتی قلب انسان ها را به خویش معطوف ساخته است. اندرزهای الهی و انسانی امام سجاد(ع) در کنار نجواهای عارفانه و عاشقانه با معبود، گنجینه ای پایان ناپذیر برای عموم انسانهایی است که رهایی از پستی های دنیا را در سر می پرورانند.
از عجایب و اسرار سخنان امام سجاد(ع) خصوصا آنچه در صحیفه سجادیه(5) آمده، بازه ی بسیار گسترده معرفتی آن است؛ بدین معنا که  از یک سو توان جذب افرادی با حداقل های انسانی را درد و از سوی دیگر، می تواند عارف ترین و کامل ترین انسانهای خودساخته را نیز بیشتر و بهتر در مسیر کمال انسانی و الهی رهنمون گردد.
زمانه ای که جامعه و افراد آنقدر در تاریکی و تباهی فرو می روند که پاک ترین، اصیل ترین، عالم ترین و نافع ترین انسانهای دوران خویش را فدای امیال پست نفسانی و شیطانی خویش می سازند و برای فریب بیشتر خود، ظواهر دینی را روی دست گرفته و با تمسک به دینی جعلی و تهی از حقیقت، کشتن برگزیدگان خدا و برترین انسان ها را نه تنها جایز بلکه لازم می دانند. این زمانه که چه بسا در طول تاریخ، تکرار گردد، محتاج راهبردی است تا از سقوط انسان به نیستی و گمراهی محض جلوگیری کند. گویی در این عصرها و عرصه ها ست که مؤمنان حقیقی می بایست حداقل های انسانی افراد را ارزشمند و غنیمت شمرند و با تکیه بر همان اندک خلق و خوی انسانی و اندک شناختی که افراد از خود و جهان پیرامون خویش و آفریدگار هستی دارند، مقدمات بازگشت شان به راه راست را فراهم آورند و همزمان، آن چنان در ایمان و عمل، خالص و خدایی باشند که همان افراد زیر فقر معنوی را تا آرمان های بلند انسانی پرواز دهند و این، راز نهفته در کلام سید الساجدین(ع) است. راهبردی که "هُوَ الَّذی یُصَلِّی عَلَیْکُمْ وَ مَلائِکَتُهُ لِیُخْرِجَکُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ کانَ بِالْمُؤْمِنینَ رَحیماً" (6) را تمام و کمال عینیت بخشیده و خود راهی گشته که  در هر عصر و عرصه ای می تواند امیدبخش دورترین انسانها به حق و عدل و عهده دار سیراب سازی جانهای واله و شیفتگان معبود بی همتا باشد.
آری یک یک سخنان زین العابدین(ع) از دل سوخته ای برآمده که داغدار ترین های تاریخ بشریت است و اینگونه است که جان های مشتاق را در بند بندگی دوست می کشاند و چشم ها را به زمزم زلال اشک متصل می سازد. اشک و گریه ای که مایه نجات است؛ گریه ای که ریسمان ارتباط با خدای عالمیان است و اگر به اشکی برای سید مظلومان و کشته شده بدست بدترین ها در آمیزد و بلکه یکی گردد، نه تنها از محدوده احساسات و عواطف فراتر می رود بلکه یک قطره اش می تواند هر انسانی را از پایین ترین جایگاه انسانی به بلند متربه ترین مقام آسمانی و الهی برساند و این رسالت کلام جانبخش امام علی بن الحسین علیه السلام است؛ کلام روح افزایی که معرفت، ایمان و اشک را به ارمغان می آورد.(7)
سلام خدا بر زین العابدین و پدران و فرزندانش
-------------------------
1-ارتدالناس بعد قتل الحسین (ع) الاثلاثة. . . ثم ان الناس لحقوا و کثروا" / رجال کشی ص25
2-کسی که پیشانی اش بر اثر زیادی سجده، پینه بسته است.
3-قال الحسین علیه السلام: " انا قتیل العبرات /  من کشتۀ اشکهایم " منتهى الامال ج  1 ص  5٣٨ 
قال الحسین علیه السلام: "انا قتیل العبرة، لا یذکرنى مؤمن الاّ استعبر /  من کشتۀ اشکم هیچ مؤمنى مرا یاد نمى‌کند، مگر آنکه اشک می ریزد" امالى صدوق ص  ١١٨ 
4-قُلْ ما یَعْبَؤُا بِکُمْ رَبِّی لَوْ لا دُعاؤُکُمْ فَقَدْ کَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ یَکُونُ لِزاماً / بگو پروردگار من براى شما ارجى قائل نیست اگر دعاى شما نباشد ، شما ( آیات خدا و پیامبران را ) تکذیب کردید و دامان شما را خواهد گرفت و از شما جدا نخواهد شد" فرقان 77
5-صحیفه سجادیه معتبرترین کتاب پس از قرآن کریم و به «انجیل اهل بیت» و «زبور آل محمد» و «اخت القرآن» معروف است. این کتاب شریف اگرچه در موضوع دعا و نیایش است، ولی شامل بسیاری از حقایق علوم و معارف اسلامی و عرفانی، و قوانین و احکام شرعی و مسائل حساس سیاسی و اجتماعی و تربیتی و اخلاقی است که در شکل و قالب دعا امام بدانها اشاره کرده‌است. صحیفه سجادیه کامله، مجموعه‌ای از 75 دعا و نیایش بوده‌است که حضرت امام سجاد (ع) املا کرده و امام محمد باقر(ع) و برادرشان زید بن علی(ع) آن را در دو نسخه نوشته‌اند. اما آنچه اکنون موجود است مشتمل بر 54 دعا است.
6-اوست که رحمت خود را بر شما مؤمنان فرو مى فرستد و فرشتگانش براى شما آمرزش مى طلبند. تا خدا شما را از تاریکى هاى غفلت به درآورد و به روشنایى یاد خویش هدایت کند، و او به مؤمنان مهربان است. / احزاب 43

7-در نگارش این یادداشت از این منابع روایی و تاریخی بهره برداری شده است:

بحارالانوارتحف العقولرجال کشیارشاد مفیدتاریخ طبریتاریخ عاشوراویکی فقه

نوشتن دیدگاه