بسم الله الرحمن الرحیم
7 صفر در منابع تاریخی با اینکه روز ولادت امام موسی بن جعفر (ع) قلمداد شده، به نوعی روز شهادت حضرت امام حسن مجتبی(ع) نیز معرفی شده است، بنابراین شادیو سرور در این روز و یا اقامه عزا در آن از جمله مباحثی است که می بایست از سوی عالمان و فرهیختگان بررسی گردد تا مردم با طیب خاطر به وظیفه ایمانی-اجتماعی خویش به درستی عمل کنند.
به نظر می رسد برای برای بررسی صحیح و دقیق و مشخص شدن تکلیف شادی کردن یا عزا گرفتن در این روز می بایست به موارد زیر توجه نمود:
1-ماه صفر که از ابتدای اسلام و با رحلت نبی مکرم (ص) سخت ترین ماه تلقی گردیده و پس از آن با تحمیل رنج و محنتهای فراوان اهل شام به بازماندگان قیام عاشورا خصوصا حضرت امام سجاد(ع) و حضرت زینب کبری (س) به نمادی از غم و عزا بدل گردیده بود با شهادت امام مجتبی(ع) و شهادت امام رضا (ع) بر سختی و نامبارکی اش افزوده شد. گرچه نحوست این ماه بر اساس اسناد موجود و مباحثی که در این خصوص مطرح است، به پیش از اسلام باز می گردد و خود مزید بر ناخشنودی مسلمانان و شیعیان در ماه صفر است.
2-رعایت ادب نسبت به بزرگان دین و پیروی از سیره عملی معصومان در شادی و غم، از جمله اصول و اهداف زندگی شیعیان است و با وجود پراکندگی اخبار و نقل های تاریخی و گستردگی و تعدد رسومات ملی و مذهبی، آنچه در اولویت قرار داد، حفظ حریم و شأن الهی برگزیدگان دین و مذهب و رعایت ادب و احترام نسبت به جایگاه رفیع و عظیم الشاأن این بزرگوارن است. چه اینکه در طول سالیان متمادی ایام غمهای شخصی یا بومی و ملی شیعیان بارها با مناسبتهای شادی آفرین اهل بیت علیهم السلام تلاقی پیدا کرده و در راستای تکریم مقام بلند بزرگان دین و مذهب، وجه همت مردم بر نکوداشت ایام منتسب به اهل (ع) بوده است. در مقابل بسیاری از شادی های فردی و جمعی شیعیان به علت همزمانی با ایام سوگواری آل الله، هرگز ابراز نگشته و عزای برگزیدگان اهلی برپا گشته است.
3-از نظر تاریخی، روایاتی که 7 صفر را ولادت امام کاظم (ع) دانسته اند(1) از نظر تعداد و سندیت بسیار بیشتر و بالاتر از روایات شهادت امام مجتبی(ع) است و اصولا مورخان شیعه اثنی عشری عمدتا 28 صفر(1) و اقلیتی 25 صفر را به نقل از منابع اهل تسنن، سالروز شهادت امام حسن مجتبی (ع) معرفی کرده اند. البته در خصوص سالروز ولادت امام کاظم(ع) را نیز برخی اسناد 7 رجب اعلام کرده و برخی دیگر نیز اساسا به ماه تولد ایشان اشاره ای نکرده و صرفا 128 قمری را سال تولد ایشان ذکر کرده اند.
با توجه به موارد فوق به نظر می رسد، اولاَ در روز 7 صفر، اگرچه از نظر تاریخی اولویت و ارجحیت با سالروز میلاد امام کاظم علیه السلام است، اما می بایست به جهت رعایت ادب و احترام نسبت به ساحت امام مجتبی(ع) و رعایت آدابی که در طول تاریخ شیعه نسبت به سوگواری در ماه صفر مرسوم بوده است، از شادی در این روز اجتناب کرد و صرفا به ذکر مناقب امام موسی بن جعفر علیه السلام و بازگوئی زندگی مبارک و نورانی آن امام عظیم الشأن اکتفا کرد. ثانیاَ، با اینکه ماه صفر به عزای اهل بیت مشهور و مرسوم است و روز7 صفر بنابر همین نقل های پراکنده به شهادت امام مجتبی(ع) نیز منتسب شده است، اما با اینکه می توان بطور یقینی این روز را سالروز ولادت با سعادت امام موسی بن جعفر (ع) قلمداد کرد، برای رعایت ادب و احترام نسبت به ساحت مقدس ایشان و با هدف حفظ تاریخ شیعه از شادی و تبریک گوئی اجتناب کرده و به تبیین و تشریح زندگی هدایتگر و نورانی امام مجتبی(ع) و امام کاظم(ع) پرداخت.
در پایان باید افزود، تشخیص وظایف مذهبی و ایمانی در این روز و موارد اینچنینی، به عمق ایمان و تربیت یافتگی بر اساس تعالیم اهل بیت(ع) مربوط است و با شناخت مقام رفیع بزرگان دین و مذهب میتوان وظیفه خود را بدرستی شناسائی کرده و انجام داد و از شرعی کردن موضوع و پرس و جو از مراجع معظم تقلید اجتناب کرد؛ گرچه با وجود استقرار نظام مقدس اسلامی، این قبیل امور که جنبه اجتماعی و حاکمیتی دارد می بایست از راه های قانونی موجود و مراکز مختلفی که ذیل مدیریت رهبر معظم انقلاب اسلامی، عهده دار فرهنگ عمومی جامعه هستند، پیگیری، تبیین و ساماندهی شود.
---------------------------------------------------------------
1- مناقب ابن شهرآشوب جلد 4 صفحه ٣٢٣ و دلائل الامامة ج 1صفحه 303 و موسوعه اهل البیت جلد 12 صفحه 7 و إعلام الورى جلد ٢ صفحه 6 و بحارالانوار جلد 4٨ صفحه ١ ح ١
- در کتب تاریخی شیعه همچون «فرقالشیعة» اسماعیل نوبختی، «المقالات و الفرق» سعد بن عبدالله اشعری، «اصول کافی» شیخ کلینی، «مسارالشیعة» شیخ مفید، «مصباحالمتجهد» شیخ طوسی، «اعلامالوراء» و «تاجالموالید» مرحوم طبرسی، «روضةالواعظین» فتال نیشابوری و «کشفالغمة» اربلی تاریخ شهادت امام حسن مجتبی(ع) 28 یا آخرصفر ذکر شده است.