بسم الله الرحمن الرحیم
تبیین و روشنگری در خصوص علل جنگ تحمیلی و سیاستها و رویکردهای نظام اسلامی در مقابل تهاجم دشمن، از جمله ملزومات بزرگداشت هفته دفاع مقدس است و این روزها که دشمنان اسلام و ایران عزیز، در جبهه های فرهنگی و اقتصادی به جنگ با این کانون توحید ادامه می دهند ضرورت بحث پیرامون نگرش اسلام و جمهوری اسلامی به مقوله جنگ از اهمیت بیشتری برخوردار است.
انقلاب اسلامی با تکیه بر تعالیم قرآن کریم و سیره پیامبر و جانشینان معصومش، اصل رویکردهای خود را بر صلح و اخلاق حسنه استوار کرد و همچون حکومت نبی مکرم اسلام صل الله علیه و آله، به دنبال کشور گشایی و جنگ طلبی نبود اما هر زمان که قلمروهای اعتقادی و جغرافیای آن با تهدیدی روبرو گشت به دفاع جانانه از حیثیت و دستاوردهای گرانبهای خویش اقدام کرد.
امام خمینی (ره) بنیانگزار انقلاب اسلامی به عنوان یکی از فقها و عالمان طراز اول شیعه، در طول نهضت اسلامی بر تبیین سیاستهای کلان خویش اهتمام ویژه ای داشت و از هر فرصتی برای نمودار ساختن اسلام ناب بهره می برد.
بی شک یکی از مقاطع حساس انقلاب، جنگ تحمیلی و رویکرد جمهوری اسلامی در خصوص آن است. امام امت که چند ماه قبل از آغاز هجوم و اشغالگری ارتش رژیم بعث عراق طی سخنان مختلفی به جلوگیری از بروز جنگ اهتمام نموده بود اما پس از اتمام حجت و لجاجت کوردلانه صدام در آغاز جنگ همه جانبه علیه مرزهای ایران اسلامی، دفاع از جمهوری اسلامی را بر همگان واجب دانست و از این رو هشت سال جنگ تحمیلی به دفاع مقدس مشهور گشت.
رهبر معظم انقلاب نیز در تبیین ضرورت دفاع و تقدس آن می فرمایند : " هفتهى جنگ هفتهى افتخار است، هفتهى مقدس است، در حقیقت جشن است، عید است و یک بزرگداشتى[ است] از روحیهى مردم، ایثار مردم و مقاومت مقدس و دفاع مقدس" ایشان در جای دیگری تصریح می کنند :" شروع جنگ یعنى شروع افتخارات این ملت، شروع تهاجم دشمن یعنى شروع دفاع مقدس ما، شروع شعلهور شدن آتش خیانت استکبار یعنى شروع بروز شجاعت همهى قشرهاى ملت براى ایستادگى در مقابل استکبار، پس این افتخار دارد"
بر این اساس هرساله و با آغاز هفته دفاع مقدس ضمن مروری بر وقایع آن روز ها بر این اصل مهم اسلامی و انقلابی تاکید می کنیم که ایران اسلامی همواره اهل صلح و روابط حسنه با همگان بوده و هست اما در هنگامه تهدید و تجاوز و طمع ورزی بدخواهان و دشمنان در دفاع از دین و سرزمین و انقلاب و دستاوردهای بزرگ و گرانسنگ خویش لحظه ای درنگ نکرده و دفاع از خود را امری ضروری و مقدس می داند.
با این مقدمه کوتاه و در ضمن یادآوری جایگاه رفیع وحقِ بزرگی که امام و شهبدان و همه ایثارگران و جانبازان عزیز بر گردن ملت دارند و می بایست همواره در جهت تعظیم و تکریم آنها و پیمودن راه عزتمندانه شان بکوشیم، اتفاقات روزهای نخست جنگ تحمیلی و مواضع اسلامی و غرورآفرین امام خمینی(ره) را مروری گذرا می کنیم.
آغاز رسمی جنگ تحمیلی
جنگ تحمیلی با هجوم سراسری ارتش رژیم بعث عراق به فرماندهی صدام حسین، در ساعت 14 روز 31 شهریور 1359 آغاز شد. این حملات که با تهاجم هوایی به 19 منطقه مهم جمهوری اسلامی ایران، ازجمله فرودگاههای کشور شروع شد از روز 1 مهر 59 به جنگی گسترده تبدیل شد. اما صدام با توجه به شرایط داخلی ایران و اهداف رویایی خود، از ابتدای سال 59 مقدمات چنین جنگی را فراهم آورده بود و هرگز گمان نمی کرد دفاع جانانه غیورمردان و شیرزنان ایران اسلامی، زیاده خواهی هایش را ناکام بگذارد.
جزایر سه گانه بهانه آغاز جنگ
در تاریخ 18 /1/1359 تنها یک روز قبل از اعلام رسمی قطع رابطه آمریکا با ایران، صدام رئیس جمهور عراق اعلام کرد که ایران باید از سه جزیره تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی خارج شود و در روزهای 18 الی 23 فروردین ماه 1359 در مناطق مختلف مرزی به اجرای آتش خمپاره و توپخانه اقدام کرد و با هلیکوپتر و هواپیما به حملات نسبتاً سنگینی دست زد و درگیری های قابل ملاحظه ای ایجاد کرد. وخامت اوضاع به حدی بود که برخی نشریات غربی، مناقشات دو کشور را در آستانه شروع یک جنگ کامل خواندند.
نقش دولت امریکا در جنگ تحمیلی
دولت آمریکا پس از عدم حصول نتیجه لازم و مطلوب از تشدید فشارهای داخلی و خارجی به جمهوری اسلامی، به ویژه پس از شکست عملیات نظامی طبس، و عدم موفیت در آزادی گروگانهای خود، ابتدا کودتای نوژه را که از مدتها قبل طرح ریزی شده بود به مرحله اجرا گذاشت. چه اینکه موفقیت کودتا، زمان بیشتری را برای آمادگی در اختیار عراق قرار می داد و اگر کودتا شکست می خورد به دلیل بالا رفتن بی اعتمادی نسبت به نیروهای ارتش و سرکوب ها و تصفیه هایی که لازم می شد، زمینه مناسب تری برای آغاز جنگ فراهم می گردید. نشریه «دیلی اکسپرس» چاپ انگلستان در تاریخ 11 آوریل 1980 به نقل از یکی از مقامات کاخ سفید می نویسد: «آمریکا به بررسی عملیات احتمالی نظامی از قبیل محاصره دریایی و هوایی ایران و جنگ در بیابان پرداخته است.»
اما هم زمان با کودتای ناموفق نوژه، عراق در بیست منطقه مرزی درگیری ایجاد کرد و اوضاع را به گونه ای متشنج نمود که نظرها از داخل به مسائل مرزی معطوف شود. متعاقب شکست کودتا، صدام مجدداً برای آغاز جنگ اعلام آمادگی کرد. وی در یکی از سخنرانی های خود چنین گفت: « اینکه برای استرداد سه جزیره واقع در خلیج (فارس) که توسط شاه اشغال شده است، توانایی نظامی لازم را داریم. هرگز از زمان اشغال این سه جزیره، ساکت ننشسته ایم و پیوسته از نظر نظامی و اقتصادی برای پس گرفتن سه جزیره مذکور، آمادگی داشته ایم.»
دولت عراق بر اساس این باور که توازن نظامی به نفع این کشور تغییر نموده و تمامی عوامل ازجمله اوضاع ایران، شرایط منطقه و مناسبات بین المللی، به تحقق اهداف رژیم بعث کمک خواهد کرد، در تاریخ 31 شهریور 1359، پس از آنکه قرارداد 1975 الجزایر در تاریخ 17 سپتامبر 1980 (26 شهریور 59) از سوی صدام حسین لغو و تسلط کامل عراق بر آبراه اروند اعلام گردید، تهاجم سراسری خود را از هوا، دریا و زمین به خاک جمهوری اسلامی ایران آغاز کرد.
استعداد زمینی عراق در آغاز تهاجم، بالغ بر 48 یگان می شد که عبارت بود از 12 لشکر شامل 5 لشکر پیاده، 5 لشکر زرهی، 2 لشکر مکانیزه و همچنین 15 تیپ مستقل شامل 10 تیپ پیاده، 1 تیپ زرهی، 1 تیپ مکانیزه و 3 تیپ نیروهای مخصوص به اضافه تیپ 10 گارد جمهوری و نیز نیروهای گارد مرزی که شامل 20 تیپ مرزی می شد.
ماشین نظامی عراق با بهره مندی کامل از تجهیزاتی نظیر 800 قبضه توپ، 5400 دستگاه تانک و نفربر، 400 قبضه توپ ضد هوایی، 366 فروند هواپیما و 400 فروند هلیکوپتر، از آمادگی عملیاتی مناسبی برخوردار بود.
مهمترین اهداف صدام از تحمیل جنگ عبارت بود از:
سرنگون ساختن دولت جمهوری اسلامی ایران
عهده دار شدن ژاندارمی خلیج فارس و رهبری جهان عرب
تجزیه استان خوزستان ایران و اسرتداد جزایر سه گانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک
برقراری حاکمیت مطلق بر اروندرود
مواضع اسلامی و انسانی امام(ره)
پیش از آغاز رسمی جنگ آن از سوی مقامات جمهوری اسلامی، هشدارها و اعتراضات مختلفی را به سازمانهای بین المللی و شورای امنیت ارائه کرده بودند اما قطعنامه های بی اثر، نتوانست جلوی توحش رژیم بعث را بگیرد.
امام خمینی(ره) که در ماه های قبل نسبت به آغاز جنگ هشدار داده بود در روز 1 مهرماه 1359 طی سخنانی ملت و ارتش عراق را از همراهی با سیاستهای شیطانی صدام بر حذر داشته و بر قدرت دفاعی جمهوری اسلامی تاکید فرمود:
"ملت عراق باید بدانند که این جرثومۀ فساد همانطوری دارد با شما عمل میکند که محمدرضا با ایران عمل میکرد. ما محمدرضا را بیرون کردیم و شما هم باید این شخص را بیرون بکنید از عراق. تا قیام نکنید و تا مقابله نکنید با این جرثومۀ فساد، این میخواهد اسلام را از بین ببرد و میخواهد عربیّت را به خیال خودش ـ آن هم نه اینکه واقعاً عقیده دارد به او ـ میخواهد او را جانشین کند و همچو خیالی هم ندارد. میخواهد امریکا را دستش را باز کند در این ممالک اسلامی و ما جرممان این است که با امریکا مخالف هستیم. این جرمی که پیش صدام حسین بخشودنی نیست این است که ما برخلاف امریکا هستیم و لهذا، ما را هر چه میخواهد، میگوید؛ ما را مجوس میگوید هستیم. ما که داریم در مملکتمان قرآن را ترویج میکنیم، در مملکتمان احکام اسلام را داریم ترویج میکنیم و پیاده میکنیم به جای آن احکامی که در سابق بوده است، این آقا ما را مجوس میداند و خودشان که بر ضد اسلام و بر ضد مسلمین هستند، خودشان را طرفدار علیبنابیطالب ـ سلام اللّه علیه ـ و اصحاب رسولاللّه میدانند. باید ملت عراق بداند که این آدم، آدم خطرناکی است برای ملت عراق و خطرش بر ملت عراق زیاد است والاّ به ملت ما، او که نمیتواند صدمهای بزند. او بر ملت عراق خطرناک است. ملت عراق باید با تمام قوا، کوشش کنند که این شخص فاسد را از بین ببرند و این جمعیتی که برخلاف اسلام و برخلاف مصالح اسلام و قرآن دارند عمل میکنند، آنها را از بین ببرند. و سربازهای ارتش عراق و صاحبمنصبهای ارتش عراق باید بدانند که جنگ با ایران، جنگ با اسلام است، جنگ با قرآن است، جنگ با رسولاللّه است و این از اعظم محرّماتی است که خدای تبارک و تعالی نمیگذرد از او. شما هم همان کار را بکنید که ارتش ایران نسبت به شاه سابق کردند؛ همانطوری که آنها رها کردند او را و متصل شدند به ملت و سربازها فرار کردند از پادگانها و متصل شدند به ملت. شما هم فرار کنید و قوای خودتان را صرف این کنید که این جرثومۀ فساد را از بین ببرید. خدا به شما تأیید میکند، اگر قیام کنید و این شخص را از بین ببرید و یکی را خودتان به جای او بگذارید. ما هم کمک شما هستیم در اینکه از خود شما، از ملت شما یک نفر اداره کند حکومت عراق را. این آدمی[را]که برخلاف اسلام، و برخلاف مصالح اسلام مشغول مفسده شده است، این فاسد را از بین ببرید، با ملت همراه بشوید.
ملت عراق هرگز با صدام حسین موافق نیست. یک روز هم موافقت ندارد. ملت عراق با اسلام موافق است. کسی که با اسلام موافق است، کسی که کتاب او «قرآن» است، کسی که کعبه قبلۀ اوست، نمیشود با یک آدم کافری که در پناه کفّار دارد زندگی میکند و در پناه کارتر و امثال کارتر دارد به حیات خودش ادامه میدهد، نمیشود با این همراهی بکنید. من به آنها سفارش میکنم ـ به ارتش عراق ـ که اگر میتوانند قیام کنند بر ضد این آدم و این آدم را از بین ببرند و خودشان جانشین او بشوند و ما هم تأییدتان میکنیم و اگر این برایشان میسور نیست، فرار کنند و جنگ با اسلام نکنند.
با ملت عراق هم عرض میکنم که با همۀ قوا، قیام کنید بر ضد این آدمی که الآن قیام بر ضد اسلام کرده است. قیام این نسبت به ایران، قیام کافر بر مسلم است و قیام لشکر کفر بر لشکر اسلام است. باید با همۀ قوا با این شخص مقابله کنید و مقاتله کنید. من چنانچه ـ خدای نخواسته ـ دامنه پیدا کرد این کارهای صدام حسین و اربابهای صدام حسین، تکلیف ملت ایران را تعیین خواهم کرد و امیدوارم به آنجا نرسد و اگر برسد، دیگر بغدادی باقی نخواهد ماند."
امام امت در فرازی تاریخی از سخنان خود در 1 مهر 59 می فرماید: "این صدام حسین، من از اول وقتی که روی کار آمد تنبّه دادم که این دیوانه است، این عقلش درست کار نمیکند، و لهذا، با دیوانگی دارد عمل میکند و خودش را به هلاکت میرساند." و " یک دزدی آمده است یک سنگی انداخته و فرار کرده،" و تاکید کردند: " من هر روزی که محتاج به این بشود که بسیجی بکنم، خواهم کرد و انشاءاللّه، نیاید آن روز که یک همچو امری واقع بشود"
رهبری الهی امام خمینی (ره)
امام راحل در 3 مهرماه ملت بزرگ ایران را به توکل و مقاومت فرا میخوانند: " من از ملت بزرگ ایران خواهانم که در هر مسئلهای که پیش میآید قوی باشند، قدرتمند باشند، متکی به خدای تبارک و تعالی باشند و از هیچ چیز باک نداشته باشند. ما از آن قدرتهای بزرگ نترسیدیم، این که قدرتی ندارد، عراق که چیزی نیست. در صورتی که در خود عراق و در بغداد ـ از قراری که اطلاع دادند ـ الآن در بغداد مشغول به تفنگاندازی و انفجارات است و اینها در حال انفجار هستند، در حال احتضار هستند و انشاءاللّه با دست قوی ملت و با تأیید خدای تبارک و تعالی این ریشههای فساد قطع خواهد شد و اسلام گسترش پیدا خواهد کرد در همه جا. و ما متکی به خدا هستیم و با اتکا به خدا از هیچ چیز ترسی نداریم. و شما ملت عزیز مجتمع باشید، مصمم باشید و از هیچ چیز هراس نداشته باشید که هراسی هم نیست"
وجوب دفاع از منظر امام امت
امام امت در مهرماه در پاسخ به پیامهای علما در خصوص آمادگی برای حضور در عرصه جنگ، دفاع از میهن اسلامی را واجب شمرده و می فرماید: " اظهار آمادگی و پشتیبانیهای بیدریغی که از سوی تمام اقشار مختلف و بخصوص آقایان علمای اعلام ـ دامت برکاتهم ـ میشود، پشتوانۀ عظیمی برای سربازان و مجاهدان عزیزی است که در سنگرهای جنگ، عرصه را بر دشمنان اسلام تنگ کردهاند و با رشادتهای اعجابانگیز خود، تاریخ سربازان از جان گذشتۀ صدر اسلام را مجسم ساختهاند و پیروزی کامل را در تمام جبهههای جنگ، بر ضد دشمنان و ابرقدرتهای شرق و غرب نوید میدهند و این وحدت و انسجامی که امروز بین ملت دلیر و ارتش و سپاه شجاع دیده میشود، در تاریخ ایران و جهان بیسابقه است" و در فرازی دیگر تصریح می کنند: " امروز، روزی است که بر تمام ملت واجب است با سربازان و پاسداران اسلام و ایران همکاری لازم و نزدیک داشته باشند. امروز، روزی است که عشایر عزیز و غیور ما از مرزهای کشورشان باید دفاع نمایند. امروز، روزی است که ملت ما باید دست در دست سپاه و ارتش نجیب و دلیر گذاشته و به دشمنان بفهمانند که بر فرض محال اگر وارد شهری شدند، تازه با مردمی مسلح و جنگجو مواجه خواهند شد که از وَجَب به وَجَب شهرشان دفاع مینمایند"
با این تاکیدات و ارشادات الهی خمینی کبیر(ره) که در ماه های قبل نیز، رژیم بعث و مردم و ارتش عراق را از جنگ بر حذر داشته بود یکبار دیگر سیره انبیاء و اولیای الهی در دوری از جنگ و اکتفا به دفاع، رخ نمود و مردم مؤمن ایران با همه توان به دفاع از دین و میهن خویش به پا خواستند و برگ زرین و ماندگاری در تاریخ ایران سرافراز به وجود آوردند. جنگ تحمیلی اگرچه هشت سال به طول انجامید اما در سده های اخیر تنها جنگی بود که حتی یک وجب از خاک گهربار ایران اسلامی اشغال نشد و این ارمغان بزرگ به بهای رشادتها و جانفشانی های بهترین ملت تاریخ رقم خورد.
سلام و رحمت خدا بر امام و شهیدان و ملت بزرگ ایران اسلامی