تالیفات

بسم الله الرحمن الرحیم

در تعالیم اسلامی ما، تقویم قمری از اهمیت بالایی برخوردار است و توصیه به انجام اعمال عبادی و کارهای مهم زندگی بر اساس آن، نشان از آثار تعیین کننده آن دارد. بی شک گذر ایام و ماه و فصل و سال در گرو گردش خورشید و ماه است و آثاری که اجرام آسمانی خصوصا ماه و خورشید بر زندگی انسان دارند، انکار ناپذیر است.
بر این اساس و با توجه به اینکه ذیحجه الحرام، آخرین ماه سال قمری است؛ روز آخر این ماه که آخرین روز سال نیز خواهد بود، از اهمیت بسیاری برخوردار است و از همه مهمتر اینکه از نظر عبادی، روزی است که بندگان خدا به محاسبه عملکرد خویش در سال گذشته قمری پرداخته و برای سال پیش رو که با محرم الحرام، ماه خون و قیام و حماسه، آغاز می گردد، هدف گذاری کند.
در اهمیت این روز همین بس که در کتب روایی شیعه، دعای کوتاه اما بسیار پرمعنایی برای این روز وارد شده که بیانگر اهمیت این روز بوده (1) و توجه به خداوند متعال در آن را به وضوح نشان می دهد.
مرحوم شیخ عباس قمی در کتاب شریف مفاتیح الجنان به نقل از سید بن طاووس دعای مذکور را با دو رکعت نماز آورده که کیفیت انجام آن بدین شرح است:
خواندن دو رکعت نماز که در هر رکعت، یک مرتبه سوره حمد و 10 مرتبه سوره اخلاص (قل هوالله احد) و 10 مرتبه آیة الکرسی(2) را می خوانی و نماز را سلام می دهی.
پس از نماز این دعا را می خوانی:
اَللّهُمَّ ما عَمِلْتُ فى هذِهِ السَّنَةِ مِنْ عَمَل نَهَیْتَنى عَنْهُ وَلَمْ تَرْضَهُ،
خدایا آنچه انجام دادم در این سال از اعمالى که مرا از آن نهى فرمودى و راضى بدان نبودى
وَنَسیتُهُ وَلَمْ تَنْسَهُ، وَدَعَوْتَنى اِلَى التَّوْبَةِ بَعْدَ اجْتِرائى عَلَیْکَ،
و من آن را فراموش کردم ولى تو فراموشش نکردى و مرا به بازگشت بسویت خواندى پس از دلیرى کردنم بر تو
اَللّهُمَّ فَاِنّى اَسْتَغْفِرُکَ مِنْهُ فَاغْفِرْ لى،
خدایا من از آن اعمال آمرزش مى طلبم پس بیامرز آنها را
وَما عَمِلْتُ مِنْ عَمَل یُقَرِّبُنى اِلَیْکَ فَاقْبَلْهُ مِنّى،
و هر عملى که انجام دادم از اعمالى که مرا به تو نزدیک گرداند پس آن را از من قبول کن
وَلا تَقْطَعْ رَجآئى مِنْکَ یاکَریمُ.
و قطع مکن امیدم را از خودت اى بزرگوار.
وقتى این نماز را بجا آورده و این دعا را بخوانی، شیطان مى گوید: واى بر من! هرچه در مدّت این سال زحمت کشیدم (و او را وسوسه کردم) با این عمل، همه را از بین برد و سالش را به خیر پایان داد!
----------------------------------------------
1-هرچند زمان خاص خواندن این نماز مشخص نشده اما چون شأن ورود آن، روز آخر سال است پس بطور طبیعی باید پیش از فرا رسیدن شب یعنی قبل از غروب شرعی خوانده شود.
2-بنابر نظر مشهور علمای شیعه، منظور از آیة الکرسی فقط آیه 255 سوره مبارکه بقره است و آیات بعدی به آن ملحق نمی شود:
"اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لا نَوْمٌ لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ ما بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ لا یُحِیطُونَ بِشَیْ‏ءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِما شاءَ وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ لا یَؤُدُهُ حِفْظُهُما وَ هُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ".