خلاصه سخنرانی شب هشتم محرم 96 توسط استاد سیدمهدی طباطبایی با موضوع: حیاء
1- رسول اکرم(ص) میفرمایند:
اَلْعَدْلُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الاُْمَراءِ اَحْسَنُ، وَ السَّخاءُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الاَْغْنياءِ اَحْسَنُ، اَلْوَرَعُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الْعُلَماءِ اَحْسَنُ، اَلصَّبْرُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الْفُقَراءِ اَحْسَنُ، اَلتَّوبَةُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الشَّبابِ اَحْسَنُ، اَلْحَياءُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى النِّساءِ اَحْسَنُ
عدالت داشتن خوب، اما برای مسئولین و دولتمردان بهتراست. بخشش و سخاوت داشتن خوب، اما برای غنی و توانگر بهتر است. خویشتنداری خوب، ولی برای علماء لازم و بهتر است. صبور بودن و خود نگهداری خوب، اما برای فقیر بهتر و لازمتر است. توبه کردن کار خوب، اما برای جوانان بهتر و لازمتر است. داشتن حیاء و داشتن شرم خوب، اما از سوی خانمها لازمتر و بهتر است.
2- اینکه پیامبر برای تمامی موارد گفتند حسن، منظور این است که عقلاً و فطرتاً نیکوست، نه اینکه هر کسی نخواست انجام ندهد. یعنی هرکسی که عقل داشته باشد، این کارها را باید انجام دهد، کسی که بر اساس فطرت زندگی میکند، میفهمد که این کارها خوب و لازم است که انجام دهد.
3- پیامبر(ص) در جای دیگر میفرمایند حیاء ده بخش دارد که نُه بخش آن برای زنان قرار داده شده است. دین ما خصوصاً در مسائل فردی، خانوادگی و بعضی مسائل اجتماعی به زن برتری داده است، زن را محور حساب کرده است. اعتبار، ارزش و جایگاه زن به مراتب از مرد بالاتر است.
4- دشمنان اسلام خصوصاً در این قرن اخیر، در موارد مختلفی پیشرفت داشتهاند، مسائل صنعتی، فنآوری، من جمله مسائل فلسفی، فکری، جامعه شناسی، روانشناسی، ولی در خیلی موارد از معارف ما سرقت شده و با تغییراتی به سمت خودمان برمیگردانند، مثل زعفران و نفت که از ما ارزان میخرند و تبدیل میکنند به چیزهای دیگر و چند برابر قیمت میفروشند به ما، این به خاطر خائنینی است که در کشور هستند، این خائنین در علوم انسانی نیز هستند، از قدیم بودند، الان بیشتر شده است. از طرفی هم راه های دسترسی به منابع بیشتر شده است، در فقه ما همچنان که استفاده از کتب ضاله و منحرف حرام است، در اختیار گذاشتن قرآن و احادیث معتبر و مستند در اختیار کفار، مشرکین و دشمنان اسلام نیز حرام است، چون سوءاستفاده میکنند مثل کاری که سامری کرد.
5- در قرآن، روایات و فقه ما جایگاه زن، جایگاه بالایی است، غربیها این را برداشت کردند، تغییراتی دادند، با عقاید انحرافی خودشان مخلوط کردند، برگرداندند به ما. این که زن جایگاهش بالاست به این معنی نیست که رقیب مرد است. این اولین خیانتی است که فرهنگ و فکر غیرالهی غرب در حق زن کرده است، که هرچی مرد دارد، آن هم داشته باشد، هر کاری که مرد انجام میدهد، آن هم انجام دهد. باعث شده نه تنها جایگاه واقعی زن محقق نشده، بلکه از جایگاه خودش پایین آمده و تبدیل شده به یک عروسکی دست یک مشت انسان و تفکر منحرف که به هر سمتی بخواهند میبرند، هر کسی که بیشتر اهل فکر کردن و اهل حیاء باشد، دورتر از این مسائل است، وگرنه گرفتار میشود به بهانههای مختلف و نهایتاً به جایگاه خودش نمیرسد.
6- برترین انسان عالم، رسول اکرم(ص) است، چه کسی ایشان را بدنیا آورده، یک خانم. هرگاه به اهل بیت سلام میدهید به مادرشان هم سلام دهید، اثری که دارد شگفتانگیز است. هدیه، نذری، هرکاری کردی، برای مادرشان نیز انجام بده، چون آن را یک خانم متولد کرده، پس آن خانم باید خیلی پاک، خیلی پاکیزه، خیلی جایگاه و مقام بالایی داشته باشد که توانسته امام را به این عالم هدیه بدهد. حضرت خدیجه(س) به عنوان محور تمام خانمهای اهل بیت، باید مقام خیلی بالایی داشته باشد که پیامبر میفرمایند، من وحی، دین و تبلیغ را مدیون خدیجه هستم. بحث پولش نیست، پیغمبر و دین خدا که لنگ پول نمیماند، چیزهای دیگری است، ایشان سنش از پیغمبر بیشتر نبوده، دروغ تاریخ، هیچ گاه ازدواج نکرده بودند. ایشان بر اساس ایمان قبل از بعثت، (بعد از بعثت طبیعی است) ولی قبل از آن چی، حضرت خدیجه(س) درک میکند، پیامبر را کمک میکند. امیرالمؤمنین(ع) بعد از حضرت خدیجه(س) ایمان آورده است، پس زن میتواند چه جایگاهی داشته باشد! به شغل و جایگاه اجتماعی و این حرفها نیست، بلکه باید جایگاه خودش را بفهمد که میتواند مادر شود.
7- الان بلایی که بر سر جامعه ما آمده این است که بعضی از زنهای ما بچهدار نمیشوند. به طور طبیعی از قبل بوده ولی الان آمارش خیلی بالا رفته که عمده آن بخاطر خوراک است. هیچ موقع از خمیردندان استفاده نکنید، باعث عقیم شدن میشود، اول باعث دخترزایی میشود به خاطر فلوراید، با تدوام و کثرت مصرف، عقیم میکند. دلیلش این است که یک نوع سردی در رحم ایجاد میکند که دیگر نمیتوانند بچهدار شوند، در بعضیها میل جنسی، یا حتی توان جنسی را از بین میبرد. اینها باعث میشود درصد بسیاری از ازدواجها به طلاق میانجامد، واقعاً سخت است.
8- اما حتی اگر خانمی بچهدار نشد، باز میتواند مادری کند؟ مثالش حضرت زهرا(س) که اول مادر پیغمبر بود، با این که دخترش بود. اما نوع ارتباط، نوع محبت کردن ، نوع زمینه سازی برای پیشرفت مرد حتی اگر پدرش باشد، این کار مادرانه است. هنوز ازدواج نکرده که به او بگویند مادر، ولی پیغمبر میفرماید فاطمه مثل مادر من میماند. مانند آسیه برترین زن عالم، حضرت موسی(ع) را بزرگ کرده، زن فرعون ولی زن برگزیده الهی است، در بین آن سیستم پیچیده وظالمانه، اما این زن آنقدر مؤمن است که در آخر هم با آنها درگیر میشود، یعنی تفکر سیاسی هم داشته، فقط عبادت نمیکرده، بلکه درک داشته که ظالم کیست. با توجه به آیات قرآن معلوم است که ایشان درک سیاسی بالایی داشته که با شناخت حضرت موسی(ع) را به داخل این دستگاه راه داده و راه مبعوث شدن و بعد از آن راه تبلیغ دین خدا را فراهم کرده است. پس صرفاً به زاد و ولد نیست، گرچه این مهمترین قضیه است، این جایگاه را باید زن بشناسد که چقدر مهم است.
9- یکی از دستورات خیلی مهم دینی که زیاد شنیدهایم، صله رحم است، صله رحم متکی به یک زن است. مردها نمیتوانند یک جمعی را جمع کنند، خصوصاً جمعهای خانوادگی که براساس احساسات، عواطف، عشق و علاقه میباشد، کار مرد نیست، شاید بعضی موقعها براساس ضرورت مردها کاری انجام دهند، اما به طور عادی کار زن است، که گذشت کند، ببخشد، محبت کند، تا یک محیط گرم شود. این از اصول متقن و قوی، مؤثر اخلاقی اسلام و تشیع است صله رحم، یعنی اینکه زنی محور باشد، بر اساس محوریت یک زن شکل میگیرد. یکی از شاخصهایی که میگوییم نشان میدهد که اسلام چه جایگاهی برای زن قائل است و غرب چه میگوید و با غرب خیلی متفاوت است.
10- شاخص بعدی، تربیت کردن است، مرد هیچ موقع نمیتواند، اصلاً در توانش نیست، مرد فقط میتواند امرو نهی کند و حرفهای کلی را بزند، اما اینکه به بچه جزء به جزء بفهمانی که چطور زندگی کند، چی بخورد، چی بپوشد، فقط از یک زن برمیآید، خدا این طور قرار داده است، نود و پنج درصد تربیت با زن و فقط پنج درصدش با مرد است آن هم این که فقط جهت و محور را نشان بدهد، مرد هرچه در تربیت دخالت کند، بچه خراب میشود، تجربه هم ثابت کرده است، هر جایی که دخالت کرده، یک موجود خیلی خشن بار آمده است.اما اگر زن انجام دهد، یک سردار شجاع بوجود میآورد که نرم خویی هم دارد، این اثرش است.
11- آیه قرآن میفرماید رحماء بینهم، چرا یک عده از مؤمنین رحماء را ندارند، چون از تربیت مادر بهرهمند نشدند. این مشکل دو بخش دارد، یکی مردهایی که فکر میکنند باید خودشان دین داشته باشند، تو تنها نمیتوانی دیندار شوی. زن تو کجا برود، به کجا دسترسی دارد، بعد از یک مدتی به چشم اینکه من بلدم و تو هیچی بلد نیستی به زنت نگاه میکنی. یک بخش دیگر هم تفکر غلط مردان است که خودشان باید بروند هیأت، جلسه قرآن، ولی با زنها کاری ندارند. پیامبر(ص) دو جلسه فقط مخصوص خانمها داشت، حضرت امام صادق(ع) جلساتی فقط مخصوص خانمها داشت، نه تنها مسائل فقهی بلکه در تمامی مسائل. خانمی آمد پیش پیامبر(ص) گفت میخواهم جهاد کنم، پیامبر(ص) فرمودند جهاد زن، شوهرداری است، ولی یکسری از روحانیون، میآیند محدود میکنند به مسائل فردی، اصلاً اینطوری نیست، این حرف پیامبر(ص) یعنی پشتیبانی از جنگ. شهید حججی را چه کسی تربیت کرده است، امام خمینی(ره) را چه کسی بزرگ کرده است، به خاطر مادرشان است، شما خاطرات امام خمینی(ره) را بخوانید، وابسته به مادرش و عمهاش است که آن هم زن بوده است، خاطرات امام خامنهای(مدظلهالعای) را بخوانید، پدرش آیت ا... بوده، صاحب فتوا، تفسیر، آدم مهمی بوده است، ولی خودشان توضیح میدهند که مادرشان مؤثر بوده است، جایگاه زن این است. نه اینکه برود با مردها رقابت کند، نتیجه آن این است که از جایگاهت فاصله میگیری.
12- یک موقع ضرورت است، مثل کربلا، که خانمها هم حضور داشتند، در جنگ خودمان هم داشتیم، شهید زن هم داریم، ام وقتی ضرورتی نیست، ضرر میکنید. اول مادر بودنش به تأخیر میافتد، ازدواجش به تأخیر میافتد، تو یک راه را انتخاب کردی که جواب نمیدهد، اگر هم پیش بیاید، صدها مشکل پیش میآید.
13- هیچ موقع خانمی با شوهرش حساب و کتاب مالی نداشته باشد، خدا برکت را میگیرد، نور زندگی را میگیرد، خدا از این کار بدش میآید، به خاطر اینکه پیامبر فرستاده، آیه فرستاده، امام فرستاده و گفته کار اقتصادی با مرد است. بحث بین زن و مرد خوب است، حضرت علی(ع) و فاطمه(س) که ازدواج کردند، بینشان اختلاف بوجود آمد، از ایشان کسی بالاتر هست! ولی اختلاف پیش آمد، اشکالی ندارد، دو تا انسان مختلف میخواهند زیر یک سقف زندگی کنند، اختلافاتی بوجود میآید، که طبیعی است، اگر نباشد، خطرناک است، یا زن بیاثر و بیتفاوت نسبت به زندگی و یا مرد بیاثر و بیتفاوت، آمار نشان داده وقتی هفت-هشت سال که زندگی میکنند، دیگر طلاق نمیگیرند، درصد آن خیلی کم میشود، اینکه بحث میکنیم بد نیست، نباید دعوا کنیم، نباید بیاحترامی کنیم. حضرت علی(ع) و فاطمه(س) رفتند پیش پیامبر(ص) که چه کار کنیم، حضرت فرمودند، فاطمه جان تو برو کار خانه را انجام بده و علی برود بیرون کار کند، اشکال ندارد مسائلی هم اگر پیش میآمد میرفتند سؤال میکردند. متأسفانه به ما کامل نگفتند، اختلاف بوده، باهم صحبت میکردند حل میشده است، پیش یک نفر میرفتند، تا حل شود. آیه قرآن است، هرگاه زن و شوهر اختلاف پیدا کردند، بروند پیش یک نفر، که بهتر است از خود فامیل باشد، برای آنها صحبت کند، تا مشکل حل شود.
14- اینها مثالهایی است که بدانیم جایگاه زن یعنی چه، زن چه کارهایی را باید در اولویت قرار دهد. نه اینکه انجام نده، پزشک زن میخواهیم، معلم زن میخواهیم، ضرورت است، کسی که استعدادش را دارد، میرود دنبال این کار، اما به شرط رعایت اصل فطری و الهی خودش. نه اینکه آنها را زیر پا بگذارد، بعد برود سراغ این کارها. جامعه اصلاً زاد و ولد ندارد، دکتر میخواهد چه کار کند، رشد جمعیتمان دارد به صفر میرسد، شما انگلیس را نگاه کن، خانوادهای اصلاً زیر پنج نفر ندارند، عمدهشان هفت، هشت نفر هستند، چون میخواهند نسلشان ادامه پیدا کند. اینجا چی، اگر ازدواج کند، یک بچه دارند، این غلط است، با یک تفکر غلط آمدند این را زدند، این زن را از ازدواج انداختند، از مادرشدن انداختند، کشاندنش توی جامعه، یکسری شغلها که اصلاً بدردش نمیخورد، حالا پزشک، معلم، مربی، خب ضروری است، ولی چه شغلهای عجیب و غریبی، مثل راننده ماشین سنگین شده، مکانیکی، مهندسی عمران، بدردش نمیخورد، علاوه بر این که به جامعه ضرر میزند، خودش را هم نابود می کند، توی این کارهای سخت، موجود خشنی میشود که دیگر مادر نمیشود، کاری هم از دستش برنمیآید، بعد دچار افسردگی میشود، الان افسردگی چقدر بین دختران زیاد شده است.
15- الان لیسانس گرفته؛ میگوید چه کار کنم؟ درس بخوان، اما درسی که بدردت بخورد، به جایگاه تو بخورد، بعد تو میروی سراغ یکسری دوست، مسافرتهایی که اصلاً با ذات تو سازگاری ندارد، نتیجه آن بدتر میشود، درست نمیشود. الان چرا زنها را بکار میگیرند؟ اول حقوق کمتری میدهند، دوم اینکه بوسیله آن مشتری بیشتری جذب میکنند، سوم اینکه از آنها سوء استفاده میکنند. به پسرت حالی کن با مرد معامله کن، به دخترت هم حالی کن، نگو ان شاءا... بروی دانشگاه، غلط است، آن را ملاک قرار نده، اول رشد خودت را انجام بده حالا دانشگاه هم برود، اشکال ندارد، وگرنه دانشگاه به چه دردت میخورد. البته خدا به موقع حالت را میگیرد، چرا رفتی این همه هزینه کردی، ازدواج را به تأخیر انداختی. چرا فکر نکردی، چه چیزی بدرد تو میخورد. این که غربیها صبح تا شب میگویند دروغ است، اول فکر کن، اگر آیه و روایت هم بود، اول فکر کن، بعد قبول کن. چه برسد به این حرفها، که معلوم نیست از کجا آمده است، نه تنها مشکلات جسمی و روانی بوجود میآورد، مشکلات اعتقادی نیز بوجود میآورد. اصلاً مبنایش غلط است. نمیتوانند الگو باشند، میگویند بیشتر از دو ساعت تلویزیون نگاه نکن، برای تو الگو میشود، میخواهی کاری انجام دهی، به خاطر دیدن سریالهای مکرر تلویزیون چیزهایی برای تو الگو شده، که فقط به آن فکر میکنی. میخواهد همان چیزهایی را که دیده در خانه خودش پیاده کند، بدون اینکه فکر کند.
16- این زن است که میتواند جامعه را بسازد، آن میتواند متولد کند، تربیت کند، به شرطی که جایگاه خودش را پیدا کند. نه اینکه هر چی میگویند، شاید فریبت میدهند، فریبت داده است، به جای اینکه بحث و جدل کنید، محبت کن، مهمترین ابزار زن، محبتش است، خشنترین مرد، رام میشود، اگر بحث و جدل کنی، فقط دعوا میشود، راه غلبه بر مرد، فقط محبت است، هیچ راهی دیگر خدا قرار نداده است، از هر راهی وارد شوید، آخرش ضرر و دردسر است، اینها شاخصهای زنی است که اسلام به واسطه آنها میگوید، از همه بالاتر است، نه به این معنا که من اولم تو دومی، یا اینکه خدا گفته تو زیردست منی، به معنای مؤثربودن، به این معنا که کار حقیقی دست توست، این را باید درک کنی، اگر مرد زور میگوید، بیمنطق است، با محبت حالی او کن، با محبت بگو.
17- بالاترین صبر برای خانمهاست، بالاترین گذشت برای خانمهاست. موارد بزرگترش را میبینی، جوانش تحصیل کرده، خوب، مؤثر، ولی میگوید تو باید بروی بجنگی، در راه خدا خدمت کنی، من از دست تو راضی نیستم اگر این راه غلط را بروی، گذشتهای بزرگ باز هم، این از خانمها برمیآید. این جایگاه بلند یعنی این، نه اینکه بروی با مرد رقابت کنی، فایدهای ندارد، خودت هدر میروی، آن وقت از شما سوءاستفاده میشود.
چه مجازی، چه غیرمجازی، جواب نامحرم را نده، هرکسی که بود، چه کاری با شما میتواند داشته باشد، نمیگویم کل مردها، اما الان فضااینجوری است، فقط میخواهند از زنها سوءاستفاده کنند، حالا هر جورش، مؤمن هم با نگاه مؤمنی، اینکه هیأتی است، ملاک نیست، هیچ کس الان مطمئن نیست، فقط محارم خودت مطمئن هستند، نه خدا اجازه داده نه عقلت اجازه میدهد، اگر هم سؤالی دارید، مطرح کن، محترمانه، مختصر، مفید، بدون بروز احساسات، وگرنه از آن سوءاستفاده میشود.
18- امام صادق(ع) میفرماید، آخرالزمان مؤمن عوضی زیاد میشوند، دنبال زن محجبه میگردند نه برای ازدواج، برای سوءاستفاده کردن، کار خباثت آنها به جایی میرسد، که چون نگاه به نامحرم حرام است، میگذارند رد شود، و از پشت سر نگاه میکنند، مردها تا این قدر لذت میبرند و سوءاستفاده میکنند. باید مراقب باشید، اگر میگوید در جامعه نرو، اگر هم میروی با حساب و کتاب برو، میخواهد جایگاه و ارزش والای تو حفظ شود.
19- تو یک چیز معرفتی یاد گرفتی، یک چیز علمی یاد گرفتی، یک چیز عرفانی یاد گرفتی، به خانمت بگو، هر چیزی را که بلد هستی، اول به خانمت بگو، امشب این را یاد گرفتم، این مقاله را دیدم، امروز این کتاب را دیدم، اول به خانمت بگو، جلوی بچهها هم بگو، اگر مسائل خاص نیست، تا آنها هم بفهمند.
20- خدا نکند خانم جایگاه خودش را گم کرده باشد، این مرد همه اینها را رعایت میکند ولی آن متوجه نمیشود. این قدر خودت را کم نکن، خیلی بالاتر از این حرفها هستی، حالا یکسری مسائل برای خانم است، اما حد نگهدار، بیش از حد نشود، که جایگاهت زیرسؤال برود. وقتی بچهات بزرگ میشود به عنوان یک آدم صبور به تو نگاه کند، به عنوان کسی که اگر بابایم هم کم بیاورد، پیش آن میآید، آن موقع حرفت اثر میگذارد، اگر نکنی، انتظار نداشته باش که حرفت اثر بگذارد. زنهای نسل قبل از ما، همه چیز را بلد بودند، شاید سواد هم نداشته باشند، شغل نداشته باشند. به جای اینکه توی گروهها وقتت را بگذرانی، جایی برو که چهار تا مطلب یاد بگیرید، مدرک بدرد نمیخورد، اثری ندارد، ولی علم و آگاهی تو اثر دارد، یک عالمی را انتخاب کن و از آنها حرف شنوی داشته باش، مانند آقای جاودان، آقای فاطمینیا، نه اینهایی که تلویزیون میآورد، عالم نیستند، آنها را ول کن، سواد ندارند، عالم وارسته که یک جمله بگوید اثر میگذارد، یک گروه پیدا کن که حرف حسابی بزنند، کاربردی باشد، نه عرفانی و این حرفها.
21- جایگاه زن خیلی بالاست، به همین دلیل که حیاء زن این قدر توصیه شده و پیامبر(ص) فرمود که از ده بخش حیاء، نُهتای آن برای زن است. چون اگر زن با حیاء باشد، دیگر امکان گناه از بین میرود، دیگر مرد خطا نمیکند، دیگر مرد نمیتواند حرام خور شود، جرأت ندارد، دیگر هر شغلی نمیرود، هر پولی را نمیآورد، و دیگر همه زنها را نگاه نمیکند و بیاید خانه. اگر مشکلی است، به خاطر کمبود حیاء زنی است، که محور خانواده است، به خاطر همین است که میفرماید، حیاء خوب ولی برای زن خوبتر. آیه قرآن است، اگر زن حیاء کند، مرد جرأت نمیکند، به آن نگاه کند، نه اینکه بترسد، بلکه برای آن زن احساس شخصیت میکند، میگوید این را ولش کن و میرود دنبال آن کسی که رعایت نمیکند، آن موقع بچه با حیاء میشود. یعنی انسان کامل، نه تنها چشم، بلکه زبان، اعمالش، مراقب است که ظلم نکند. زنها حیاء دارند، باید تقویت شود، باید فکرکنند، باید احساس خطر کنند، هر لباسی را نپوشند، هر ظرفی را نخرند، دشمن قوی است، علم دارد، از تمام روزنهها وارد میشود، دشمن هم اگر ده بار حمله کند، نُه بار آن را به زنها حمله میکند، چون اگر آن را بزند، نسل بعدی از دست میرود، هر کاری داشته باشند بر اساس گمراه کردن زنهاست.
22- تحقیق کن، مطالعه و فکر کن، یک روش درست و حسابی پیدا کن، اگر همه اینها بر اساس حیاء باشد، بگو مگو نکن، راهش محبت و گذشت است، خدا این قابلیت را به شما داده است، حیاء شما را برمیگرداند به جایگاه خودت، حیاء ته ندارد، هر چه کاملتر، بهتر. در دیدن، در شنیدن، در روابط، با همسایه بیبندوبار رابطه برقرار نکن. وقتی یک زن همه عکسهایش را توی گروه میگذارد، با آن دوست نشو، هم جنس خودت باشد، اینها دام است، به چشم دام نگاه کن. حیاء را رعایت کن، ببین چه زندگی با برکتی، چه خوبیهایی، چه استجابت دعایی، دیگر افسردگی معنایی ندارد.