بسم الله الرحمن الرحیم
سوره مبارکه حدید با "سبّح" آغاز میشه و این شروع نشان دهنده اهمیت "تسبیح" خداوند متعاله که در سیر و سلوک معنوی از مهمترین و زیربنایی ترین اذکار هست.
برای درک بهتر و بیشتر این ذکر شریف که در شکل های مختلفی در قرآن کریم و روایات معصومین وارد شده توضیحاتی رو عرض میکنم:
اولا "تسبیح" معانی مختلفی داره که به نوعی با هم در ارتباط هستند و گویی اگر مراتب معنا و درک این ذکر شریف رعایت بشه، عملا تعالی و پیشرفت خاصی برای گوینده ذکر ایجاد میشه بدین نحو که معنای اول این ذکر، منزه دانستن خداست . به زبان ساده مشکلات. بدیها و موانع و ناشایستگیها از جانب او نیست و انچه از سمت او نازل میشه، خوبی و صلاح و خیر است.
معنای دوم هم نوعی از غوطه ور شدن و غرق و یکی شدن رو میرسونه. گویی از این دو معنا میشه اینطور نتیجه گرفت: کسی که قلبا خدا رو در همه امور پاک و منزه میدونه و نه از روی اجبار و تعجب و حالات دیگه بلکه از روی یقین، خدا رو برتر و فراتر از هر نوع آلودگی میدونه، رفته رفته در نور الهی و تجلیات الهی غرق میشه . به عبارت دیگه آینه ای برای صفات الهی میشه.
ثانیا: در مسیر بندگی، از مهمترین و سختترین موانع، سوء ظن به خداست. یعنی در مواقع سخت و پیچیده زندگی که مشکلاتی به وجود میاد و انسان به خدا پناه میبره. یا خواسته هایی داره و به خدا رجوع میکنه، در این مواقع ممکنه بنده جوابی دریافت نکنه و حتی اصرارهای او به نتیجه نرسه یا اونطور که انتظار داره پیش نره، در این شرایط اقلیتی از بندگان هستند که مانع و مشکل رو از خود یا چیزهای دیگه میدونند و خدا رو از کوتاهی در پاسخ، خساست، بی محلی و هر صفت و حالت ناشایست دیگه، منزه میدونند-که البته این سراغ یک سیر معنوی خواهد شد- بنابراین در حالت و شرایطی که هستیم میتونیم از ذکر "سبحان الله" یا اذکار شبیه این، مدد بگیریم و این زنگارهایی که مانع دیدن نورالهی شده رو از دلمون پاک کنیم.
ثالثا: کسی که به منزه بودن و سبحان بودن خدا میرسه و این ذکر رو در زبان و در قلبش جاری میکنه، در حقیقت، خدا رو از اتهامات و اوهام پاک نمیکنه بلکه دل و قلب خودش رو سیقل میده و از زنگارها پاک میکنه تا خدا آنچنان که هست در قلب او تجلی کنه. بنابراین مرحله اول فیض بردن از این ذکر شریف سیر درونی است.
رابعا: تسبیح خدا، مراتب و آداب و شرایط خاصی داره که رعایتش میتونه موارد بالا رو عینیت ببخشه و راه سیر معنوی و تقرب رو باز و هموار بکنه که به چند مورد مهمش اشاره میکنم:
الف/چون ذکر شریف "سبحان الله"سیقل دهنده قلب و آشکار کننده تجلی الهی ست ممکنه خطرات معرفتی ایجاد کنه چرا که مومنین معمولی از کم ظرفیتی هایی معمولا در رنج هستند، بنابراین ساختارهای خاصی از این ذکر و به قول معروف، ترکیبهای مختلفی از این ذکر در معرض استفاده مومنین قرار گرفته که از اون خطرات جلوگیری کنه و در عین حال فوایدش حاصل بشه.
ب/گرچه در ایام خاصی و یا با بالابردن ظرفیت معنوی، گفتن ذکر "سبحان الله" سفارش شده، اما میشه از ترکیب "سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اکبر" که به تسبحات اربعه مشهوره، استفاده کرد.
ج/اصولا همراهی "سبحان الله" با "الحمدلله" و الله اکبر" ترکیبهای خاص معرفتی ایجاد میکنه که فواید بی شماری داره. مثلا تسبیحات حضرت زهرا سلام الله علیها که تعداد خاصی از هر کدوم این اذکار اما با محوریت "سبحان الله" ساخته و سفارش شده. یا تسبیحات رکوع و سجده. یا ذکر شریف "سبحان الله العظیم و بحمده" و اذکار دیگه
د/ حداقل عدد این اذکار شریف خصوصا تسبیحات اربعه در روز 100 مرتبه است و نیت پاک و صاف و سیقلی کردن دل هست که به این حالت ایجاد ظرفیت هم گفته میشه.
ه/ در زمانهای خاص مثل آغاز روز یا آغاز شب، سفارشات مختلفی مبنی بر گفتن "سبحان الله" وجود داره. همچنین در ماه رجب که در این مواقع هم میشه به 100 عدد اکتفا کرد و هم میشه تعداد بیشتری گفت اما متوجه و آگاه باشیم، ایجاد ظرفیت معنوی و بزرگ کردن قلب، محتاج خوراک معرفتی ناب هم هست و اگر از این غفلت بشه، شیطان و نفس سوء استفاده های زیادی خواهند کرد. پس آگاهانه حرکت کنیم.
برای تیمن و بهرمندی بیشتر یکی از روایات زیبا در خصوص آثار و برکات ذکر شریف تسبیحات اربعه رو ذکر میکنم:
امام صادق عليه السّلام فرمود:به راستى،پيامبر خدا صلّى اللّٰه عليه و آله روزى به ياران خويش فرمود:آيا گمان مى‌بريد كه اگر همۀ جامه‌ها و ظرف‌هاى خود را گرد هم آوريد و روى هم نهيد به آسمان مى‌رسد؟ياران عرض كردند:نه،اى پيامبر خدا. پيامبر صلّى اللّٰه عليه و آله فرمود:آيا نمى‌خواهيد كه شما را به چيزى كه ريشه‌اش در زمين و شاخسارش در آسمان است رهنمون شوم؟ياران گفتند:آرى،اى پيامبر خدا. پيامبر صلّى اللّٰه عليه و آله فرمود:هر يك از شما پس از پايان يافتن نماز سى بار«سبحان اللّٰه و الحمد للّٰه و لا إله الاّ اللّٰه و اللّٰه اكبر»بگويد؛چرا كه ريشۀ اين ذكرها در زمين و شاخسارش در آسمان است و اين ذكرها انسان را از زير آوار ماندن و آتش‌سوزى و غرق شدن و فرو افتادن در چاه و دريده شدن به دندان درندگان و مرگ بد و پيش آمدى ناگوار كه در آن روز،بر بنده از آسمان فرود آمده دور بدارد و نگاه دارد و اين‌ها نيكيهاى ماندگارند. ثواب الاعمال و عقاب الاعمال صفحه 39

Template Design:Dima Group