Leader
06 خرداد 1396 ساعت 18:04

شرح دعای شب اول ماه مبارک رمضان 10

بسم الله الرحمن الرحیم

اَللّهُمَّ ارْزُقْنا الاِْفْطارَ مِنْ رِزْقِک الْحَلالِ اَللّهُمَّ سَهِّلْ لَنا فیهِ ما قَسَمْتَهُ مِنْ رِزْقِک وَیسِّرْ ما قَدَّرْتَهُ مِنْ اَمْرِک وَاجْعَلْهُ حَلالاً طَیباً نَقِیاً مِنَ الاْثامِ خالِصاً مِنَ الاْصارِ وَالاْجْرامِ

 

دو فراز نسبتا مفصلی که در ادامه این دعای شریف وجود داره، به بحث افطار -و سحری- و کیفیت ان میپردازه که بسیار مهم است و و با دقت بحث لزوم حلال و طیب بودن خوراک رو مطرح میکنه. تاکید چند باره بر "طیّب" بودن خوراک، خصوصا در ماه مبارک رمضان، نشان از اهمیت بی بدیل خوراک حلال و طیب داره که خودش یکی از آثار روزه مقبوله

امام جواد علیه السلام، ابتدا به این مسئله بسیار مهم که اکثرا ازش غفلت داریم اشاره میفرمایند که می بایست افطار از "روزی خدا داده" باشد.

در گیر و دار دنیا و شلوغیهای زندگی دنیائی، اکثر افراد و حتی مومنین، فراموش میکنند که خدا روزی دهنده است و روزی هرکس مقدر و معلوم است، لذا از فرصتهایی که باید به تربیت خود و امور فکری و فرهنگی و دینی، بپردازند، کم کرده یا حتی تعطیل میکنند و با اضافه کردن تلاش اقتصادی و کاری و شیفتهای اضافه یا شغل دوم و سوم، علی الظاهر به درامد بیشتری دست پیدا میکنند؛ با اینکه هرمقداری از این درآمد که در ازای آن از امور دیگر صرف نطر شده، روزیِ خدادادی نیست و حتی اگر حلال هم باشد اما "حق" این فرد نیست که تبعات بسیار زیادی دارد.

بنابراین لااقل باید در ماه مبارک رمضان با کم کردن تلاش اقتصادی و کاری، بیشتر به امور معنوی و حتی استراحت رسید و در ضمن از پولها و اموالی خوراکیهای این ماه را تهیه کرد، که مطمئن باشیم حلال و طیب و "حق" ما است. البته از سوی دیگر اگر روزه صحیح و مقبولِ خدا باشد، کاری میکند تا فرد نسبت به یک کسب و فعالیت حلال و طیب و بر حق، حساس شود و بیش از اندازه گرفتار دنیا و مادیات نگردد و بجای کمیّت به کیفیت درآمد و خوراک بپردازد.

به همین دلایل امام علیه السلام در ادامه دعا خواستار روزی سهل میشوند چرا که اگر کسی به سختی در کسبِ روزی گرفتار است مشخص است یکجای مسائل اعتقادی و عملی اش اشکال دارد وگرنه خدای کریم روزیِ مقدر افراد خصوصا متاهل ها را سهل قرار داده.

 اینکه امام از کلمه "امر" در دعا استفاده میکنند بدین معناست که از خدا میخواهند با دخالت مستقیم خود و تحت تاثیر مسائل ملکوتی و عرشی، روزی را به سفره ما برساند.

پس از این مسائل مقدماتی امام جواد علیه السلام به کیفیت روزی و خوراک در ماه مبارک رمضان اشاره میکنند.

امام علیه السلام فقط در این فراز 5 صفت خاص برای درامد و خوراک ذکر میکنند که نشان از اهمیت بسیار زیاد موضوع دارد. این صفات به ترتیب از این قرار هستند:

حلال

طیّب

پاک شده و سوا شده از گناهان(نجاسات)

جدا شده از اعتیادآورها

جدا شده از نارسها یا تاریخ مصرف گذشته ها

انصافا یکی از ادعیه ای که محیرالعقول و مطابق با واقعیتهای خوراکهای آلوده در زمان ماست همین فراز عجیب و زیبا از دعای امام جواد علیه السلام است. امام گذشته از تاکید بر حلال بودن درآمد خوراک خصوصا برای تهیه افطار –و سحر- ماه مبارک رمضان، بر "طیّب" بودن آن نیز تاکید میفرمایند. طیب، به هرچیزی اصیل و مطابق سرشت پاک انسان میگویند که خوشایند و پاک و طبیعی باشد. اما در کمال اعجاب و اعجاز امام 3 وصف دیگر برای خوراکیها میفرمایند که با کمی دقت و بررسی در زبان عربی میتوان به آن پی بُرد.

"نقیاً من الآثام" یعنی پاک شده و جداشده از بین ناپاکها و نجاسات. جالب اینکه خصوصا در عصر ما، باید گاهی به سختی از بین خوراکیهای آلوده و حتی نجس، خوراک سالم و حلال و پاک را پیدا کرد. کشتارهای غیر شرعی، از جمله مورادی ست که به وضوح میتواند مصداق این دعا باشد. امروزه بسیاری از کشتارگاهها به بهانه های مختلف از انجام قوانین شرعی در ذبح سرباز میزنند خصوصا گوشت گاو و گوشت مرغ، بیشتر از گوشت گوسفند دچار این مشکلات است. گذشته از اینکه به گاوها از گوشت و استخوان، و برخی دیگر از خوراکیهای مشکوک به حرام، میخورانند، در موقع ذبح نیز با استفاده از شوک الکتریکی و روشهای ناسالم و غیرشرعی، حیوان را سر میبرند که حداقل مُشتبه و ممکن است حرام باشد. در مرغداریها نیز این مشکل به شکل دیگری وجود دارد و مطابق امار رسمی، لااقل 30 درصد مرغهای عرضه شده به بازار، پیش از ذبح مُرده اند که قطعا نجس و خوردن آن حرام است. پس میبینیم امام علیه السلام در یک عبارت کوتاه با استفاده از کلماتی خاص حتی عبور از چنین شرایط دشواری در تهیه خوراک حلال را آموزش میدهند.

عجیبتر استفاده از عبارت "خالصا من الآصار و الاجرام" است. آصار در عربی به چیزهایی میگویند که جلب و جذب میکند و به نوعی فرد را پابند و معتاد خویش میسازد. بنابراین معنای دقیق بخش اول این دعای کوتاه این میشود که خدایا روزی و خوراک ما در ماه رمضان را از چیزهائی قرار بده که ما را به خود وابسته و معتاد نکند. گرچه در کل خوراکی های چرب و شیرین، فریبنده و اعتیادآور است اما امروزه، پشت پرده تولید خوراکیهای ناسالم در جهان که به کشور ما نیز رسوخ کرده، به عنوان اصلی خدشه ناپذیر، استفاده از مواد افزودنی اعتیادآور در همه خوراکیها  است به نحوی که تقریبا ترکِ خوردن همه خوراکیهای کارخانه ای و غیر طبیعی، غیر ممکن یا به همراه عوارض جسمانی و روانی بسیار زیاد است.

اما باز هم جالب تر بخش اخر این دعاست که امام از خدا میخواهد خوراک و افطارش در ماه مبارک رمضان از "اجرام" نیز خالص و جدا شده باشد. گرچه ممکن است به نظر برسد معنای "اجرام" جمعِ جُرم به معنای گناه است اما با کمی دقت در می یابیم، در عربی، موارد خاصی از چیدن میوه ها را "جَرَمَ" میگویند یعنی اینکه میوه، هنوز به حدی از رسیدگی نرسیده که بطور طبیعی از شاخه جدا گردد بلکه باید با وسیله و زودتر از موعد چیده شود. اتفاقا در زمان ما و برای سودآوری بیشتر بسیاری از میوه ها را پیش از آنکه کاملا رسیده و مطلوب شود، میچینند و با استفاده از مواد و گازهای شیمیائی و بطور ظاهری قابل مصرف میکنند که البته مصرف این قبیل خوراکیها، کاملا مضر و خطرناک است.

پس میبینیم، اگر کسی حقیقتا به دنبال روزه داری و تقرب به خدا در این ماه مبارک است، می بایست با همه دقت و ظرافت در کسب درآمد و تهیه خوراک، بکوشد تا بتواند از تحمل گرسنگی و تنشگی، بهره ای ببرد، چه اینکه برخی افراد علیرغم پاک شدن بدنشان در اثر سختی روزه داری به درجه ای از توبه و پاکی برسند اما بخاطر بی توجهی به خوراک، در هنگام افطار، همان آلودگیها را به بدنشان بازگردانند.

Template Design: