Leader
28 مهر 1396 ساعت 06:49

شرح دعای 8 صحیفه سجادیه.قسمت 11

اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم و العن عدوهم

بسم الله الرحمن الرحیم

وَ نَعُوذُ بِكَ مِنْ تَنَاوُلِ الْإِسرَافِ، وَ مِنْ فِقْدَانِ الْكَفَافِ‏

در ادامه دعای 8 صحیفه سجادیه به خدا پناه میبریم از 2 خصلت زشت و بد دیگه که هم محصوصل خصلتهای زشت تذکر داده شده در فرازهای قبلی ست همین که به خودی خود دین و دنیای انسان رو تباه میکنه.

اول ؛ اسراف و دوم تنگدستی و نداشتن حداقلهای ضروری برای زندگی

نکته ای که در خصوص پناه بردن از اسراف به خدا، فابل ذکره اینه که حضرت سجاد علیه السلام از "تناول الاسراف" استفاده کردند که شاید معناش این باشه که اسراف میتونه یک امر موقتی و موردی باشه، یا اینکه یک سبک و شیوه باشه که ظاهرا با عنایت به کلمه "تناول" همین نوع دوم است. یعنی شیوه زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی به نوعی باشه که مصرف زیاد در برابر تولید کم قرار بگیره. انسانها هرچقدر به فطرت الهی و کمالات انسانی نزدیکتر باشند، بیشتر تولید میکنند و کمتر مصرف میکنند و به هر مقدار از انسانیت و اخلاق و خوبیهای اصیل فاصله بگیرند، پر مصرف، بی خاصیت و اسراف کننده میشن. یعنی حتی در مصرف کردن هم نمیتونند و نمیخواهند که حد رو رعایت کنند.

البته بحث اسراف بسیار گسترده است اما با توجه به این فراز، باید توجه داشته باشیم که گسترش روحیه مصرف گرایی و قدرنشناسی نسبت به منابع، بزودی فقر و تنگدستی و سختی معیشت رو در پی خواهد داشت. لذا در ضمن شناخت و شکر نعمات و بالابردن علم و اگاهی در خصوص امکاناتی که در اختیار داریم، تا بتونیم به نحو احسن ازشون استفاده کنیم و منابع رو هدر ندیم، لازمه که از خداوند متعال بخواهیم ما رو از این رذیله ویرانگر، پناه بده.

اما بخش دوم این فراز "فقدان الکفاف" بیش از اون که بحثی اقتصادی و معیشتی باشه، اشاره به یک تفکر و سبک زندگیه غلط و غیر الهی داره. یعنی انسان ممکنه طوری فکر، برنامه ریزی و زندگی بکنه که بدون توجه به فقر و غنا و بهرمندی و عدم بهرمندی از منابع و امکانات، همواره ناراضی باشه و هیچ حالتی، زندگی او را کفایت نکنه. گرچه این اشاره به یک گرفتاریه اجتماعی داره که از اسراف ناشی میشه اما در بعد دیگه عدم صبر و تحمل فقرا و عدم رضایت از وضعیت موجود رو نشون میده که در دل خودش، حرص و طمع و مصرف زدگی وجود داره.

بنابراین باید از این خصلت زشت و از این بلای اجتماعی-اقتصادی به خدا پناه برد و همواره سعی کرد به داشته ها حتی اگر کم هستند، راضی باشیم.

وَ نَعُوذُ بِكَ مِنْ شَمَاتَةِ الْأَعْدَاءِ، وَ مِنَ الْفَقْرِ إِلَى الْأَكْفَاءِ، وَ مِنْ مَعِيشَةٍ فِي شِدّةٍ، وَ مِيتَةٍ عَلَى غَيْرِ عُدّةٍ.

اما فراز بعدی هم ارتباط تنگاتنگی با سبک غلط زندگی خصوصا در حیطه امور اقتصادی داره که تبعات مختلف ایمانی و اخلاقیف ایجاد میکنه و چالشهای فراوان فردی و جمعی بوجود میاره.

این فراز امام زین العابدین علیه السلام از 4 خصلت زشت و بد که گریبانگیر انسانهای سر به هوا و دنیا زده میشه، به خدا پناه میبرند، 4 زشتی که از امور دنیایی و ظاهری فرارتر رفته و آبرو، حیثیت و ایمان فرد و جامعه رو به مخاطره میندازه. این 4 بدی اخلاقی و فکری عبارتند از:

  1. 1.سرزنش دشمنان که با توجه به موارد قبلی و بعدی، منظور از بین رفتن استقلال اقتصادی جامعه و احتیاج به دشمنانه که قطعا به شماتت و منت اونها خواهد انجامید
  2. 2.نیازمندی به کسانیکه خودشون نیازمند هستند
  3. 3.زندگیهای سخت
  4. 4.مرگی که فرصت آمادگی رو از انسان بگیره

از مجموع این 4 بدی فکر و رفتاری میشه فهمید، امنیت و استقلال اقتصادی برای فرد، خانواده و جامعه، یکی از اصلی ترین نیازهاست وگرنه روند ایمانی مختل و بلکه کلا از بین میره. انسان محتاج و کسیکه دستش برای مایحتاج اولیه، بسوی دیگران درازه، عزت و احترام خودش رو به حراج میذاره و بعد از مدتی توسری خور و سرزنش شده است. در حیطه امور اجتماعی هم اگر جامعه توان تولید مایحتاج اولیه خودش رو نداشته باشه، ناچار به سرخم کردن در مقابل دشمن خواهد شد و حیثیت و هویتش رو از دست خواهد داد.

نکته ی مهم دیگه که از این فراز فهمیده میشه اینه که مومن در هر حالت اقتصادی که هست یعنی چه فقیر چه غنی، نباید مادیگرا باشه و نباید ملاکش و فکرش و سبک زندگیش بر اساس پول و دنیا و امکانات مادی باشه، چرا که در این صورت از ایمان و وظایف انسانی ش غافل میشه و برای ادامه زندگی در آخرت، نمیتونه توشه ای فراهم بیاره و لحظه رسیدن مرگ هم پشیمونی او هیچ فایده اس نداره و این درحالیکه که اگر پولدار و مرفه باشه و مرگ بسراغش اومده باشه، آخرتش رو از دست میده و اموالش نمیتونن کمکی بهش بکنند و اگر فقیر باشه و مرگ به سراغش اومده باشه که نه تنها دنیاش رو از دست داده بلکه آخرتش رو هم از دست خواهد داد.

پس از این دعاهای عمیق و انسان ساز حضرت زین العابدین علیه السلام نیتجه میگیرم همواره باید به خدا پناه برد از تنگدستی و فقر و عدم استقلال اقتصادی و همچنین پناه برد به خدا از اسراف و حیف و میل منابع و دارایی ها و در ضمن این دعا، یک سبک مبتنی بر ایمان و رشد معنوی با استفاده زا ماکانات مادی و نعمات دنیایی، ترتیب بدیم تا بطور متعادل در دنیا و دین رشد کنیم و حداقلها رو همیشه داشته باشیم. ان شاءالله

 

Template Design: