Leader
04 آذر 1396 ساعت 03:44

شرح دعای 8 صحیفه سجادیه.قسمت 2

اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم و العن عدوهم

للّهُمّ إِنيّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَيَجَانِ الْحِرْصِ، وَ سَوْرَةِ الْغَضَبِ، وَ غَلَبَةِ الْحَسَدِ، وَ ضَعْفِ الصّبْرِ، وَ قِلّةِ الْقَنَاعَةِ، وَ شَكَاسَةِ الْخُلُقِ، وَ إِلْحَاحِ الشّهْوَةِ، وَ مَلَكَةِ الْحَمِيّةِ

در ادامه شرح دعای هشتم صحیفه سجادیه ابتداء نکاتی رو عرض میکنم و سپس بسراغ ادامه دعا خواهیم رفت:

نکته اول اینکه همونطور که در جلسه قبل اشاره شد، حرص یک صفت و قوه و نیروی درونی ست که اگر بدنبال مادیات و هرچیزی که انسان رو از معنویت و خدا جدا میکنه، باشهف مردود و مذمومه و عموما در ادعیه و روایات اخلاقی منظور از حرص، حرص از نوع بدش هست. چرا که این قوه و گرایش درونی میتونه در امور مختلف زندگی موتور محرک باشه.

نکته دوم اینکه اگر حرص و قناعت در کنار هم قرار بگیره، نوع خوب و مطلوب حرص ایجاد میشه وگرنه به خودی خود انسان رو بسمت دنیا و مادیات میکشونه لذا مردوده و نهی شده است.

نکته سوم اینکه آیاتی از قرآن کریم در خصوص حرص وارد شده که 1 مورد حرص از نوع بد متمایل کننده به مادیاته(96 بقره) یک مورد دیگه هم در خصوص بی اثر بودن حرص در معادلات زندگی معنوی و حتی دنیایی ست(129 نساء) و 3 مورد دیگه هم در خصوص پیامبر است که میفرماید اگر برای هدایت مردم حریص هم باشی بی فایده است، چون هم باید خدا بخواهد هم مردم باید هدایت را بپذیرند. (103 یوسف و37 نحل)و البته این حریص بودن در هدایت مردم رو ویژگی نبی مکرم معرفی میفرماید(128 توبه)

همونطور که عرض شد سه صفت ناشایسته "حرص"،"غضب" و"حسد" در اثر کم صبری و قانع نبودن فعال میشن که منفی، مادی و مضرند و لذا شدیدا مورد نهی قرار گرفته اند. همچنین گفته شد حضرت سجاد علیه السلام در فراز نخست دعا، 8 صفت ناشایست رو مدنظر قرار میده و از اونها به خدا پناه میبره که به نوعی هر یک از اینها لایه درونی و ریشه دیگریست.

ریشه "حرص"،"غضب" و"حسد" کم صبری و قانع نبودنه اما 2 ریشه دیگه هم برای اون 3 صفت بد بیان میشه و ازش به خدا پناه برده میشه که عبارتند از:

سختگیری در زندگی و خشک و غیر منعطف بودن

چسبیدن به خواهشها و تمایلات جسمانی

نهادینه شدن و ریشه دواندن تعصبهای کور و غیر علمی

مورد اول یعنی "سختگیری در زندگی" نه تنها ریشه مفاسد اخلاقی فوق هست بلکه شاید در هر بدی و زشتی اخلاقی و عملی، ردی ازش مشخصه. انسانهای بزرگ و الهی، انسانهایی منعطف و فعال و پویا هستند و خشک مغزی، سختگیری و عدم انعطاف و بسته و تغییر ناپذیر بودن از خصلتهای انسانها پست، دنیا زده و فریب خورده شیطانه.

مورد دوم هم که میشه گفت غرق شدن در شهوات و خواستنهای پی در پی و تمام نشدنی است، میتونه در تنوع طلبی نامحدود، زیاده خواهی و اسراف، سیری ناپذیری و همچنین شدت خواستن، خودش رو نشون بده.

اما نکته مهم و اساسی اینه که اگر حرص و غضب و حسد، ریشه در کم صبری و قانع نبودن دارند، و این دو ریشه در سختگیری در زندگی و شدت و زیادی در خواهشهای نفسانی دارند، باید توجه داشته باشیم که هر 7 مورد و صفت ناشایسته فوق ریشه در تعصبات کور و جاهلانه دارند.

ممکنه انسانی به هر دلیل-که البته پذیرفته نیست- دنبال علم و کسب آگاهی نره اما بدتر از این فرد کسیه که عقاید و افکار و آراء و سبک زندگیه دینی و دنیائیش رو بر اساس نادانی و جهل بنا کنه. یعنی برای هریک از نظراتش به حرفها و مسائلی استناد کنه که حقیقت ندارند و علمی و یقینی نیستند و صرفا شنیده ها و دیده های سطحی و خدشه پذیری هستند که بسادگی فرو میریزه. اما نکته و عمق این مسئله اینجاست که این قبیل افراد به محض اینکه میفهمند نظراتشون و نتیجتا زندگیشون-خصوصا زندگی ایمانی و دینیشون- هیچ ریشه علمی و یقینی نداره، بجای برگشتن به مسیر علم و آگاهی شروع میکنند بطور کورکورانه و شدید و یکطرفه از ریشه های پوسیده افکارشون دفاع میکنند. این حالت "حمیة" یا به عبارتی تعصب کور هست که در اعمال و رفتار به صورت:

خواهشهای نفسانیه تمام نشدنی

سختگیری و عدم انعطاف در زندگی

بروز میکنه و این دو ویژگی درونی هم حرص و غضب و حسد رو یا ایجاد میکنه یا به عبارت بهتر به سمت بدیها، مادیاتف نفاسانیات و اشاره های شیطان سوق میده.

بنابراین از همه اینها خصوصا جهالت در دین داری و تعصب کور نسبت به عقایدی که سندیت نداره، به خدا پناه می بریم.

شرح این فراز تمام شد اما نکته ای هست که هم به دوری از این اخلاقیات ناپسند مربوط میشه هم وظیفه ی انتظار و امادگی برای ظهور. در بین همه ویژگیها و علائم و قابلیتهایی که برای منتظران حقیقی و بلکه یاران انقلاب جهانی حضرت حجة علیه السلام ذکر شده، بعد از موحد بودن و یکتاپرستیه حقیقی، شاید مهمترین خصلت و ویژگی شخصی و درونی، همین انعطاف پذیری باشه. بطوری که در روایات مختلف، حافظان قران و روایات، عالمان و مدعیان دینداری و حتی کسانی که سالها در مسیر زمینه سازی برای ظهور تلاش کرده اند، بخاطر همین عدم انعطاف و تعصبات کور و جاهلانه نسبت به همه یا برخی از عقایدشون به مخالفت با حرکت اصلاحی حضرت اقدام خواهند کرد.

Template Design: