اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم و العن عدوهم

سومین بخش از دعای 4 صحیفه سجادیه دعای حضرت سجاد علیه السلام در حق تابعین اول است و در ضمن این بخش 12 وصف این گروه تشریح میشه.

منظور از تابعین اول کسانی ست که خودشون مستقیما پیامبر و ظهور اسلام رو ندیدند اما موفق به درک صحابه و مسلمانان نخستین شدن و با فاصله کمی بعد از ظهور اسلام زندگی میکرده اند.

البته از جهت تاریخی مباحثی وجود داره که این رده چه کسانی هستند و چه باز زمانی رو پوشش میدن اما مطابق بخش بعدی همین دعا که امام تابعین دوم رو از زمان خودشون تا قیامت توصیف میکنند، محدوده طبقه اول تابعین مشخص میشه . در ضمن نباید فراموش بشه اهل بیت پیامبر و ائمه علیهم السلام سرآمد پیروان حقیقی پیامبر هستند و مصداق تمام و کمال پیروی حقیقی و واقعی هستند، هرچند افراد دیگه ای هم چنین توفیقی رو کسب کردند.

اما این اوصاف 12گانه اینهاست:

  1. 1.تابعین، اصحاب و ایمان اورندگان اول رو از هر نظر بر خودشون مقدم میدونستن خصوصا مرتبه ی ایمانی بالایی برای اونها متصور بودن.
  2. 2.هدف اول و اصلی تابعین رسیدن به جایگاه اصحاب رسول الله بوده. یعنی اولا همراهی با پیامبر نعمت و توفیق بزرگی بوده که همه زندگیشون رو برای رسیدن بهش خرج میکردن ثانیا، چون پیامبر بهترین اصحاب و همراهان رو داشته، بهترین و کاملترین نوع ارتباط با ایشون همون رابطه ای است که صحابه خاص با ایشون داشتند پس باید به این سمت حرکت کرد.
  3. 3.جهت حرکت تابعین دقیقا جهتی بود که اصحاب پیامبر برای پیروی از ایشان و رسیدن به کمال انتخاب کرده بودن. پس مشخص میشه اطلاع دقیق از تاریخ صدر اسلام و نحوه پیروی اصحاب خاص پیامبر برای برگزیدن سبک صحیح و جهت هدفدار و صحیح، برای همه ضروری است.
  4. 4.اتصال واقعی به اصحاب و ارتباط معنادار با زمانه و شرایط اونها، یکی دیگه از ویژگیهای تابعین اول هست. یعنی برای حفظ جهت و تضمین درستی مسیر دین داری لازمه کسانیکه پیامبر و ظهور اسلام رو مستقیما درک نکردن، از طریق مطالعه و کسب اطلاع قطعی، شیوه زندگی و دینداری اصحاب رو فرابگیرن و در عمل سعی کنند، شاکله و کلیّت زندگی ایمانی اونها رو بازسازی کنند و ادامه بدن تا این سلسله و زنجیر حفظ بشه.((البته این یکی از اصول فکری شیعه ست که دیگر مذاهب ازش بهره ای ندارند یعنی فقط رهبران فکری شیعیان و ائمه اطهار هستند که یک به یک و بطور طولی به زمان پیامبر بدون هیچ وقفه و فاصله ای متصل هستند و این یکی از تضمینهای درستی سبک و راه ایشان و بالتبع شیعیان حقیقی است.)).

اما 8 ویژگی بعدی تابعین اول، نشون میده که گذر زمان و دشمنیها و سختیهای طبیعی و عارضی، در مسیر دین داری اثر میذاره و باید مراقبت بیشتری انجام داد.

  1. 5.شک و تردید، معرفتشون نسبت به اسلام و پیامبر و صحابه رو مخدوش نکرد. یعنی قطعا در طول تاریخ و هرچه از صدر اسلام فاصله بگیریم، دستهای پنهان و آشکاری در وجود پیامبر و اصحاب و جریانات مهم و تعیین کننده صدر اسلام تشکیک میکنند و تابعین حقیقی، مراقب ایمان و معرفت خودشون هستند و تحت تاثیر این تردید افکنی ها قرار نمیگیرن.تا بدینوسیله بصیرت و حق بینی خودشون رو حفظ کنند.
  2. 6.شک و تردیدها باعث پراکندگی فکر و ذهن و اشتباه در تصمیم و نیت و گم کردن اهداف تابعین نمیشد تا از این رهگذر از کم و کیف زندگی ایمانی صحابه فاصله بگیرند و جدا بشنهمچنین شک و تردید هرگز سبک و سیاق زندگی ایمانی و پیروی حقیقی ایشان از پیامبر رو از جلوی چشم تابعین دور نکرد و تلاش دشمنان برای ایجاد وقفه بین این دو نسل از پیروان رسول الله به جایی نرسید.
  3. 7.حمایت از اصحاب یکی دیگه از ویژگیهای تابعین اول است یعنی مفتخر بودن به وجود اونها و دفاع از ایمان و صبر و پیروی خالصانه شون از پیامبر.
  4. 8.تابعین، همواره همراه و ادامه دهنده راه اصحاب و کامل کننده مسیری که اونها طی کردند، بودند. گویی این تلاش و مجاهدت همچنان ادامه داره و هیچ انقطاع و فاصله ای تا رسیدن به هدف نهائی وجود نداره و نباید ایجاد بشه.
  5. 9.تابعین همواره مراقب بودن ماهیت دینشون مطابق دین اصحاب باشه و تغییر نکنه. مقضیات زمان. تحمیل شرایط. کم و کاستیها و دشمنیها نباید باعث بشه اصل و اسکلت دین تغییر بکنه به نحوی که دین روز اول با دین امروز تفاوت ذاتی و اصلی نداشته باشه.
  6. 10.رفتن به راهی که صحابه رفتند، دیگر ویژگی تابعین اول است. یعنی راهی که اونها رفتند و نشون دادند رو پیمودن و راه جدید و ابداعی ایجاد نکردن. بی شک یکی از مشکلاتی که در طول تاریخ اسلام بوده، بدعتها و اختراعات فکری و روشی در دینداری بوده و هست که مسلمانان رو از حقیق دین دور کرده. پیروان حقیقی اسلام و پیامبر از این بدعتها اجتناب میکنند و بر سیره اسلاف و اصحاب پافشاری میکنند.
  7. 11.اینکه در دین داری تفسیر به رای و خودرایی و خودمحوری جایی نداره، ویژگی بعدی تابعین اول بوده. یعنی نوع افکار و اهداف و دین داری تابعین دقیقا مطیابق اصحاب پیامبر بوده و اونها سعی میکردن، وحدت فکر و رویه با اصحاب و متقدمین در ایمان رو حفظ کنند.
  8. 12.گاهی با گذر زمان و تغییرات طبیعی و غیر طبیعی که در روند زندگی ایمانی خصوصا مسائل اجتماعی ایجاد میشه، افراد گمان میکنند، دین داری در سابق چیز متفاوت و کم اهمیت و حتی اشتباه بوده لذا شروع بع ایجاد تغییرات ظاهری و حتی محتوایی و اساسی در دین میگیرند، بنابر فرازآخر بخش سوم، دوزادهمین ویژگی تابعین اول این بوده که آنچه به عنوان دین و دینداری از اصحاب بهشون رسیده رو همانند امانت پاس میداشتن و بهش خدشه و اشکال وارد نمیکردن بلکه سعی میکردن بجای ایجاد تغییر در امانتی که بدستشون رسیده، خودشون رو با دین داری اصحاب مطابقت بدن.

خب ویژگیهای دوازدهگانه تابعین اول هم عرض شدن. ان شاء الله با فرصتی که بین شرح فرازها وجود داره، بتونیم خودمون و عقایدمون نسبت به نبوت و پیروی از پیامبر رو با یک یک این ویژگیهای بسنجیم و محک بزنیم و ببینیم اگر ما در هر یک از دوره ها قرار داشتیم چگونه می بودیم و الان چه مقدار پایبند سیره بزرگان دین و پیروان حقیقی رسول الله صل الله علیه و آله و سلم هستیم.

ان شاءالله دعاهای امام سجاد علیه السلام در حق یکایک ما هم به اجابت برسه و بتونیم از پیروان حقیقی ایشان باشیم.

اللّهُمّ وَ أَوْصِلْ إِلَى التّابِعِينَ لَهُمْ بِإِحْسَانٍ، الّذِينَ يَقُولُونَ رَبّنَا اغْفِرْ لَنَا وَ لِإِخْوَانِنَا الّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ خَيْرَ جَزَائِكَ.

الّذِينَ قَصَدُوا سَمْتَهُمْ، وَ تَحَرّوْا وِجْهَتَهُمْ، وَ مَضَوْا عَلَى شَاكِلَتِهِمْ.

لَمْ يَثْنِهِمْ رَيْبٌ فِي بَصِيرَتِهِمْ، وَ لَمْ يَخْتَلِجْهُمْ شَكّ‏ٌ فِي قَفْوِ آثَارِهِمْ، وَ الِائْتِمَامِ بِهِدَايَةِ مَنَارِهِمْ.

مُكَانِفِينَ وَ مُوَازِرِينَ لَهُمْ، يَدِينُونَ بِدِينِهِمْ، وَ يَهْتَدُونَ بِهَدْيِهِمْ، يَتّفِقُونَ عَلَيْهِمْ، وَ لَا يَتّهِمُونَهُمْ فِيمَا أَدّوْا إِلَيْهِمْ.

 

6.

اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم و العن عدوهم

بخش چهارم از دعای 4 صحیفه سجادیه به تبیین خصوصیات پیروان حقیقی پیامبر بعد از صدر اسلام اختصاص داره.

امام سجاد علیه السلام در این بخش به زبان دعا "الزامات" و "موانع" پیروی حقیقی از پیامبر و معتقد بودن به نبوت رو تشریح میفرمایند که حاوی نکات بسیار مهم و قابل توجهی است.

بطور خلاصه حضرت این موانع رو برای اعتقاد صحیح و کامل به نبوت بر میشمرند:

  1. 1.اصرار بر گناه
  2. 2.فریب خوردن از شیطان
  3. 3.بلازدگی
  4. 4.نا امیدی
  5. 5.طمع ورزی
  6. 6.بی میلی به اطاعت خدا
  7. 7.ترس از غیر خدا
  8. 8.دنیازدگی و غرق شدن در رفاه
  9. 9.فراموشی کار و زندگی برای آخرت
  10. 10.گرفتاری و گم شدن در پیچ و خم زندگی
  11. 11.افتادن در فتنه ها
  12. 12.بی تقوائی

بنابر این موارد، بوضوح مشخص میشه که کسانی از پیروان حقیقی انبیاء و معتقدین به اصل نبوت هستند که از این مواد رویگردان باشند و در واقع ویژگیهای زیر رو داشته باشند:

  1. 1.بواسطه ارتباط با ائمه که جانشینان پیامبر هستند، از گناه دوری میکنند.
  2. 2.با سبقت در انجام کارهای نیک از کید شیطان رها میشوند.
  3. 3.با برنامه ریزی صحیح و توحیدی، دچار بلاهای بد نمیشن و از بلاهای خوب سربلند بیرون میان.
  4. 4.همواره به و در همه شرایط به خدا امیدوارند
  5. 5.چشمشان به دست مردم و خلق الله نیست و هرچه میخواهند از خدا طلب میکنند.
  6. 6.در اثر قناعت و مناعت طبع و عزت نفس، همواره به خدا توجه دارند و مطیع او هستند.
  7. 7.بی نیازی از غیر خدا، ترس را از دلشان بیرون برده و فقط از خدا میترسند.
  8. 8.غرق در زندگی دنیا نمیشوند و از دنیا به عنوان وسیله استفاده میکنند.
  9. 9.هدف و نیت همه اعمالشان بدست آوردن اخرت است تا برای زندگی بعد از مرگ آماده باشند.
  10. 10.همواره در پناه خدا و اولیای الهی از گرفتار شدن به سختیهای دنیا و زندگی مادی در امان هستند.
  11. 11.بخاطر اطاعت و توجه دام نسبت به خدا و ولی خدا، بصیرت پیدا کرده و بدینوسیله از افتادن در فتنه های ویرانگر مصون هستند تا گرفتار عذاب جهنم نشوند.
  12. 12.تقوا و رعایت حدود و حقوق را اصل و اساس زندگی شان قرار داده و مطمئنا به سرمنزل نجات و بهشت خواهند رسید.

همینطور که مشخصه حضرت سجاد علیه السلام در بخش چهارم این دعا برای اینکه مومنین، پیرو حقیقی انبیاء باشند، 12 خصوصیت براشون از خدا طلب میکنند و در مقابل از خدای متعال درخواست میکنند که از 12 بدی و انحراف به تک تک شون مصونیت ببخشه.

پس ما با ملاحظه ای این ویژگیهای میتونید به دقت دریابیم که آیا واقعا به اصل نبوت پایبند هستیم یا صرفا اهل شعار و تقلید هستیم.

بی شک اینها صفات کسانی ست که پیرو حقیقی انبیاء هستند و کوتاهی و لغزش در هریک از این صفات و ویژگیها نشان دهنده توهمی بودن دن و ایمان فرد داره و باید سعی کنه در رفع و دفع مشکلاتش علم و آگاهی کسب کنه و اعمالش رو اصلاح کنه.

امیدوارم همگی مشمول ادعیه حضرت امام سجاد علیه السلام خصوصا این دعای شریف باشیم.

توصیه میکنم همه دوستان وقت بذارن و از نوارنیت و هدایت صحیفه سجادیه استفاده کنند.

از این لینک میتونید به متن کامل به همراه ترجمه صحیفه سجادیه دسترسی پیدا کنید

http://www.aviny.com/Occasion/Ahlebeit/ImamSajjad/Veladat/87/Sahife/sahife/

Template Design:Dima Group