Leader
04 آذر 1396 ساعت 03:44

شرح مناجات شعبانیه 15

...إِلَهِی أَقِمْنِی فِی أَهْلِ وَلایَتِکَ مُقَامَ مَنْ رَجَا الزِّیَادَهَ مِنْ مَحَبَّتِکَ إِلَهِی وَ أَلْهِمْنِی وَلَها بِذِکْرِکَ إِلَى ذِکْرِکَ وَ هِمَّتِی فِی رَوْحِ نَجَاحِ أَسْمَائِکَ وَ مَحَلِّ قُدْسِکَ

 

همانطور که پیش از این گفته شده، ولایت و سرپرستی هم امری دوسویه است هم ریشه در محبت دارد؛ در این فراز از مناجات زیبای شعبانیه، به وجه دیگری از ولایت پذیری واقف میشویم که بسیار زیبا و عارفانه است.

اگر فرزند صالح و حرف شنوی را نسبت به پدر در نظر بگیریم، اطاعت اوامر پدر میتواند دو حالت را برای فرزند به ارمغان بیاورد؛ اول اینکه او دستوری دهد و پسر اجرا کند و در ازای آن تشکر و تقدیری دریافت کند. گرچه این رابطه ای منطقی و ظاهرا صحیح است اما بعید نیست که با گذر زمان، فرزند از فرمانبری خسته و دلزده شود ورفته رفته اوامر پدر برروی زمین بماند.

دوم اینکه پدر در ازای حرف شنوی فرزند، نه تنها اهل قدردانی باشد بلکه وظایف پدری خویش را نیز بهتر و بیشتر انجام دهد تا فرزند بفهمد هرچه حرف شنوتر باشد، پدر هم بهتر و بیشتر پدری خواهد کرد و چون ریشه رابطه ی پدر و فرزند، محبت و عشق بی پایان و بدون چشمداشت است، لذا چنین حرف شنوی و اطاعتی نه تنها خسته کننده نخواهد بود بلکه فرزند بی صبرانه منتظر امری جدید است تا هم حرف پدر را گوش دهد و او را راضی کند هم خود از منافع سرپرستی پدر بهره ببرد.

در این فراز از مناجات امام علی علیه السلام با ظرافتی مثال زدنی، چنین رابطه ی ایده آلی را بین بنده و خدای مهربان ترسیم و تبیین میفرمایند. یعنی از خدا میخواهد نه تنها او را اهل ولایت قرار دهد بلکه بواسطه این ولایت پذیری همواره بر محبت دوسویه ای که در بین عبد و مولاست بیافزاید.

اما در فراز بعدی که بطور زیبا و هوشمندانه ای با فراز قبل ارتباط پیدا میکند، حضرت گوئی، کیاست و رفتار عاشقانه موسی علیه السلام در طور سینا را تداعی میکنند. قرآن کریم میفرماید وقتی موسی برای نخستین بار در طور سینا مخاطب کلام الهی قرار گرفت که موسی چه در دست داری؟ عرضه داشت: این عصای من است! اما به این جواب کوتاه اکتفا نکرد و ادامه داد: با این عصا گوسفندانم را می رانم و کارهای دیگری نیز با آن انجام میدهم! همچنان که در روایات وارد شده، موسی علیه السلام بخاطر همین زیرکی و رفتار عاشقانه ای که با معبود داشت به مقام کلیم اللهی نائل آمد. حال در این فراز از مناجات نیز امیرالمومنین علیه السلام، پس از آنکه ولایت پذیری و محبت روز افزون را طلب میکنند، بلافاصله درخواست سخن گفتن با محبوب بصورت پیوسته و روزافزون دارند. در این فراز حضرت از خدا میخواهد که شیفتگی در یادآوری نام محبوب را به او ببخشد و به واسطه این یادآوری خدا، بر شیفتگی او و یادآوری محبوبش بیافزاید. اما بدین جا هم اکتفا نکرده و خواستار این است که در همه حال غرق و مذاب در نام و یاد خدا گردد. گرچه این ادعیه و این حالات عجیب عرفانی از حد و توان انسانهای معمولی خارج است اما امام برای نشان دادن قدرت انسان کامل و اوج وابستگی اش به خدا، حتی برتر از این را نیز میخواهد. آنچنان که پس از ولایت پذیری، محبت روزافزون، ذکر و یاد همیشگی، از خدا رسیدن به مقام قدس را طلب میکنند.

توضیح اینکه اگر شمع یا هر منبع نور دیگری را در نظر بگیریم، دایره نورافشانی آن از دو قسمت اصلی تشکیل میگردد. هاله بزرگتر که به آن نور میگوئیم و برای همه قابل رویت است و هاله ای کوچکتر و مرکزی تر که به شعله و آتش متصل است اما رنگی ندارد و قابل مشاهده نیست و با اینکه علت ایجاد نور است اما دیده نمیشود و اتفاقا اگر نور، قادر به سوزاندن نباشد اما آن هاله نامرئی اما موجود، بسادگی قادر به سوزاندن و خاکستر کردن است.

بنا بر این توضیح، اسم و صفت مبارک "قدوس" که عموما در کنار اسم و صفت "نور" می آید دقیقا بیانگر همان هاله پیرامون نقطه ی کانونی تجلی نور خداست که در این فراز از مناجات به عنوان اوج خواسته بنده مطرح میگردد.

باز هم به یادگار برای دوستان بزرگوار بماند که در معارف ما حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها مظهر اسم "قدوس" الهی است که همه انوار مقدسه وابسته به ایشان و خود در هاله ای نامرئی از عصمت و طهارت مطلق نهان هستند.

 

خدای من! مرا در زمره ولایت پذیرانت قرار بده همانند آنکه امیدوار است محبتش-بواسطه ولایت پذیری اش- همواره افزون گردد.

خدای من! شیفتگیِ یاد خودت را بواسطه یادت به من ارزانی دار و تلاشم را در کامیابی از نسیم نامهایت و جایگاه قُدست قرار بده!

 

Template Design: