... إِلَهِی لَوْ أَرَدْتَ هَوَانِی لَمْ تَهْدِنِی وَ لَوْ أَرَدْتَ فَضِیحَتِی لَمْ تُعَافِنِی

 

این دعای بزرگ، حاوی نکات ظریف و دقیقی ست که ناچار به توضیح هستم:

امام علیه السلام در این دعا از "هدایت" و "عافیت" صحبت میکنند و نشانه های قطعی این دو را متذکر میشوند و به عبارتی "هدایت" و"عافیت" را از لوازم ایمان حقیقی و ارتباط صحیح و مستجاب با خداوند متعال برمیشمرند.

با توجه به اینکه ادعای هدایت شدن، کافی نیست و انسان می بایست از قرار داشتن در مسیر هدایت مطمئن باشد و برای دوامش اقداماتی انجام دهد و در ضمن مداوما دعا هم بکند، لذا برترین نشانه اش در این دعا بیان شده است.

حضرت میفرمایند اگر کسی توسط خدا هدایت شده باشد، خوار نمیگردد و به عبارتی عزتمند خواهد بود. این مسئله میتواند یک محک و میزان بسیار قوی و قابل اعتماد باشد تا هرکسی مطمئن شود در مسیر هدایت هست یا نه!

رای درک بهتر و بیشتر "عزت" نکاتی را عرض میکنم:

1-عزت یعنی شکست ناپذیری و مستحکم ایستادن بر اصالت انسانی

2-آنچه ارزش و اصالت انسان را نشان میدهد فراتر از امور مادی و ظاهری ست، انسان بخاطر فطرت الهی و کرامت و اخلاقیات، ارزشمند است.

3-اگر کسی بخاطر دفاع از ذات پاک خودش و صداقت و انسانیت خودش در برابر مشکلات، دشمنی ها و سختیهای مختلف زندگی، مقاومت کند و به هیچ قیمتی این دارایی های اصیل خود را از دست ندهد، انسان عزیز و عزتمندی است!

از این نکات نتیجه میگیریم، نشانه هدایت یافتگی هرکس این است که عزت نفس داشته باشد و اصالت خود را از دست نداده باشد، دنیا و ظواهر بر معنویات و اخلاقیاتش غلبه نکرده باشند و چیزی که برای او اصل و مهم است، امور معنوی و انسانیت باشد! چنین انسانی در مسیر هدایت قرار دارد!

یک نکته جالب و مهم دیگر اینکه انسان هدایت یافته، همچنان که در برابر دشمنیها و بدیهایی که قصد از بین بردن اصالت انسانیش را دارند، مقاومت میکند، در برابر حق، عدالت، صداقت و پاکی، متواضع هست و هرگز با این نیکی ها و افرادی که اینطور هستند، مقابله و دشمنی نمیکند!

امام صادق علیهالسلام می فرمایند: "عزّ المؤمن استغنائه عن الناس / عزت مومن به نیازی او از مردم است" بحار الأنوار ج 78 ص 228

الإمامُ الصّادقُ عليهالسلام : " العِزُّ أن تَذِلَّ لِلحَقِإذا لَزِمَكَ / عزت آن است که هرگاه حق بر تو عرضه شد، گردن بنهی"   بحارالانوار ج4، ص192

اما دعای دوم امام در خصوص "عافیت" نیز حاوی نکات بسیار مهمی است که اشاره میکنم:

1-بلا و گرفتاری 2 نوع است. نوع اول که خوب و سازنده است و باعث رشد معنوی انسان میشود و نوع دوم که بد و ویرانگر و یکی از مراتب عذاب محسوب و باعث سقوط بیشتر فرد میشود.

2-مومن حقیقی هیچگاه به بلا و گرفتاریهای بد دچار نمیشود. نشانه گرفتاریهای بد این است که انسان از یاد خدا غافل شده و سعی میکند مشکلش را از راههای غیر صحیح حل کند. مثلا وام ربوی و نزول و...

3-یکی از برترین و لازم ترین دعاها، درخواست"عافیت" از خداست به این معنا که خدایا ما رو هرگز گرفتار بلاهای بد و ویرانگر نکن!

با توجه به این موارد نتیجه میگیریم امام علی علیه السلام در این فراز از مناجات شریف شعبانیه، محک و میزان بسیار دقیق و قابل اعتمادی را در اختیار ما قرار دادند. مطابق این فراز از دعا، اگر کسی به بلاها و گرفتاریهای بد، دچار شود، آبروی خودش را هم از دست خواهد داد و خداوند متعال چون مومنین حقیقی را دوست دارد، هرگز نمیگذارد آبروی آنها برود و به همین خاطر به آنها "عافیت" میدهد.

قال رسول الله صلی الله عليه و آله و سلم: ما سُئلَ اللّه ُ شَيئا أحَبَّ إلَيهِ مِن أن يُسألَ العافِيَةَ / از خداوند چيزى خواسته نشده است كه نزد او محبوبتر از عافيت باشد." کنزل العمال حدیث 3103

خدای من! اگر خواری {و پستی} مرا میخواستی، هدایتم نمیکردی و اگر رسوائی من {و بی آبرو شدنم} را میخواستی، به من عافیت نمی بخشیدی!

Template Design:Dima Group