بسم الله الرحمن الرحیم

یکی از شاخصه های رفتاری و شخصیتی انسان های کامل خصوصا معصومین (ع) نطق شیوا و بیان فصیح ایشان است که هم نشانگر احاطه و وسعت علمی شان بوده هم لطافت روح و منش رحمانی و مهربانانه ایشان را هویدا می سازد.

در میان معصومین جز پیامبر اعظم (ص) که مأمور مستقیم ارسال وحی است و بر همین اساس با وجود ادبیات گفتاری شیوا و بلیغ هیچگاه به گفتن اشعار و حتی استفاده از اشعار دیگر شعرا در بیانات خویش روی نیاوردند، مابقی اهل البیت (ع) به مناسبتهای مختلف اشعاری سروده و یا از اشعار دیگر شاعران بزرگ استفاده نموده اند. در این میان اشعار پراکنده ای در متون روایی شیعه و اهل سنت موجود است که به وجود مقدس حضرت فاطمه (س) منتصب گردیده و از معانی بلند و لطافت و رسایی شگفت آوری برخوردار است.

با وجود اینکه اکثر اشعار حضرت فاطمه (س) در رثای شهادت و رحلت پدرش نبی مکرم اسلام (ص) سروده شده است اما ابیاتی نیز از ایشان به یادگار مانده که حاوی مضامین اخلاقی و عاطفی است و از این منظر یکی دیگر از وجوه شخصیت ممتاز و آسمانی بزرگ بانوی اسلام را نمایان می سازد.

حضرت زهرا (س) در ابیاتی بسیار زیبا و دلنشین، شوهر بی همتای خویش امام علی (ع) را این گونه وصف می کند:

اَضحى الفِخارُ لنا و عزٌّ شامخٌ / و لقد سَمَونا فى بنى عدنان

افتخارو عزت والا از آن ما شد  / و ما در ميان فرزندان عدنان سربلند شديم.

نِلتَ العُلا و عَلَوت فى کلِّ الورى / و تَقاصَرت عن مَجدک الثَّقلان

تو به بزرگى و برترى رسيدى و از همه آفريده‌ها والاتر شدى / و جن و انس از عظمت تو عقب ماندند.

اَعنى عَلياً خيرَ من وطأَ الثَّرى / ذوالمَجدِ و الاَفضالِ و الاِحسان

مقصودم على است، بهترين کسى که گام بر خاک نهاد / بزرگوار و داراى احسان و نيکي.

فَلهُ المکارمُ و المَعالى و الحِبا / ما ناحَتِ الاطيارُ فى‌الاَغصانِ

برترى‌هاى اخلاقى و بزرگى‌ها از آن اوست / تا آن‌گاه که مرغان بر شاخه‌ها به ترنم مشغولند(1)

بانوی بزرگ اسلام در شعری مملو از احساس و عاطفه فرزند خردسالش امام حسن مجتبی (ع) را اینگونه از تربیت الهی و مادرانه خویش بهره مند می سازد:

اشبِه اباكَ يا حسن / وَاخلَع عَنِ الحقِّ الرَّسن

همانند پدرت باش ای حسن / و ريسمان ظلم را از حق بركن‌ !

وَ اعبُد اِلهاً ذَا المَنَن / و لا تُوالِ ذَا الإِحَن

و بپرست خدايي را كه صاحب نعمتهاي متعدد است / و هيچگاه با صاحبان ظلم دوستي مكن (2)

حضرت فاطمه (س) بیت دیگری دارد که زمزمه وار برای کودکش امام حسین (ع) می خوانده است که بسیار لطیف و جالب است:

انت شبیهٌ بأبی / لستَ شبیهاً بعلیٍّ

(حسینم) تو به پدرم (پیامبر) شبیه هستی / شباهتی به پدرت علی نداری (3)

یکی دیگر از اشعار منتصب به وجود مقدس زهرای مرضیه (س) شعری است مشتمل بر 15 بیت که مربوط به داستان مشهور اطعام مسکین و یتیم و اسیراست. داستان حیرت آوری از بخشندگی خاندان وحی است که خداوند متعال در سوره انسان به ان اشاره فرموده است.

گروهى از دانشمندان و قرآن‏پژوهان پيشين از جمله «ابن عباس»، «مجاهد» و... آورده‏اند كه: دو نور ديده پيامبر، حسن و حسين بيمار شدند و آن حضرت به همراه گروهى از ياران به ديدار آنان رفت. در آن ديدار پيامبر به اميرمؤمنان فرمود: على جان! اگر براى شفايافتن و بهبودى فرزندانت مى‏توانستى نذرى كنى، خدا از سر مهر و كرامت آنان را سلامت ارزانى مى‏داشت.
اميرمؤمنان در همان لحظه با خدايش عهد بست كه اگر او، دو فرزندش را سلامت دهد، سه روز روزه بدارد. از پى اميرمؤمنان فاطمه نيز نذر كرد و آن گاه «فضه» نيز همان عهد را با خداى خود بست.

چيزى از اين عهد نگذشته بود كه آن دو كودك گرانقدر، سلامت خود را به لطف خدا باز يافتند و خاندان على(ع) براى وفاى به نذر آماده شد، اما در خانه غذايى براى روزه‏دارى يافت نمى‏شد.

اميروالايى‏ها سه صاع جو قرض كرد و ريحانه پيامبر يك سوم آن را آرد نمود و نان فراهم آورد و روزه آغاز شد. على(ع) براى نماز به مسجد رفت و پس از نماز به خانه آمد و سفره افطار گشوده شد، اما در همان لحظه بينوايى به در خانه رسيد و غذا خواست.

خاندان گرانقدر على(ع) آن نان را براى خشنودى خدا به آن بينوا دادند و خود با آب افطار كردند. روز دوم ريحانه پيامبر بخش ديگرى از جو را آرد كرد و نان پخت، امّا به هنگامه افطار پدر مرده‏اى رسيد و آنان با بزرگمنشى آن نان جوين را به او هديه كردند.

همين گونه روز سوم آخرين بخش آن را به اسيرى هديه كردند، كه شب هنگام به در خانه آنان آمد و خود تنها با آب افطار نمودند!

پس از وفاى به عهد و انجام «نذر» على(ع) دست دو نورديده‏اش را گرفت و به حضور پيامبر رفت و پيامبر آثار گرسنگى و ضعف را بر سيماى آن شايسته‏ترين انسان‏هاى روزگاران نگريست و اشك ريخت. درست در آن هنگام بود كه فرشته وحى فرود آمد و آيات  5 تا 22 سوره انسان نازل گردید. (4)

جالبترین نکته در خصوص این واقعه انجایی است که در فضای مملو از عشق و محبت خانه امام علی (ع) وقتی مسکین و یتیم و اسیر به در خانه شان می آیند ان دو بزرگوار با محبت تمام و با زبان شعر احسان بی نظیر و گذشت محیرالعقول خویش را به میهمانان ناخوانده خویش عطا می کنند. در این مرحوم صدوق در کتاب شریف "امالی" اشعار منتصب به امام علی (ع) و حضرت زهرا (س) را نقل کرده بسیار زیبا و دلنشین است و در اینجا به جهت اختصار اشعار زهرای مرضیه (س) در پاسخ به در خواست همسر بی همتایش امام علی (ع) برای کمک به مسکین و یتیم و اسیر اورده می شود:

أمرك سمع يا ابن عمّ و طاعة / ما بي من لؤم و لا و ضراعة
غذّيت باللّبّ و بالبراعة / أرجو إذا أشبعت من مجاعة
أن ألحق الاخيار و الجماعة / و أدخل الجنّة في شفاعة

امر تو مطاع است اى پسرعمو / من نه سرزنش مى‌كنم و نه خوار مى‌دارم

من با عقل و بزرگى تغذيه شده‌ام / اميدوارم سير شوم از گرسنگى

ملحق مى‌شوم به نيكان و جماعت / و به شفاعت وارد بهشت مى‌شوم.

فسوف أعطيه و لا أبالي / و أوثر اللّه على عيالي
أمسوا جياعا و هم أشبالي / أصغرهما يقتل في القتال
بكربلاء يقتل باغتيال / لقاتليه الويل مع وبال
يهوي في النّار إلى سفال كبوله / زادت على الاكبال

به او طعام مى‌دهم و باكى ندارم / و خداوند را بر خانواده خود مقدّم مى‌دارم

آنها گرسنه شب را به صبح گذراندند كه فرزندان من هستند / كه كوچك آنها در جنگ كشته مى‌شود.

در كربلا به ناجوانمردى كشته خواهد شد / بر قاتلان او فلاكت و دون باد.

در قعر آتش جهنم افكنده مى‌شوند / و غل و بر غلش افزوده خواهد شد.

لم يبق ممّا كان غير صاع / قد دبرت كفّي مع الذّراع
شبلاي و اللّه هما جياع / يا ربّ لا تتركهما ضياع
أبوهما للخير، ذو اصطناع / عبل الذّراعين طويل الباع
و ما على رأسي من قناع / إلاّ عبا نسجتها بصاع

همه آنچه كه بود يك صاع نمانده / من آن را با دو دستم آماده كردم.

هردو فرزندانم گرسنه هستند / اى پروردگار آن‌دو را رها نكن.

پدرشان همواره در انجام كار نيك و خير است / نيرومند و بخشنده است.

بر سر من جز يك پوشش نيست / كه من آن را به يك صاع بافته‌ام. (5)

 

پاورقی---------------------------------------------

 

1-فرهنگ سخنان فاطمه زهرا (س) صفحه 157

2-بحارالانوار جلد 43 صفحه 286

3-بحارالانوار جلد 43 صفحه 286

4-تفسیر مجمع البیان ذیل سوره مبارکه انسان (دهر)

5-امالی صدوق صفحات 434 تا 437

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

Template Design:Dima Group